خلاصه
اطلاعات مستند گردآوریشده از خوزستان نشان میدهد که از بعد از اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، شهروندان عرب، بهویژه عربهای اهل سنت، با موج فزایندهای از سرکوب امنیتی، بازداشتهای جمعی، نگهداری طولانیمدت در بازداشتگاههای اطلاعاتی، محرومیت از دسترسی به وکیل، بازداشت کودکان و نوجوانان، فشار بر فعالان مذهبی، شکنجه، محاکمههای گروهی و صدور احکام سنگین مواجه بودهاند. این موارد در کنار تراکم شدید زندان شیبان اهواز، نگرانیها درباره نقض ساختاری حقوق اقلیت عرب در ایران را افزایش داده است.
مقدمه
از زمان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، استان خوزستان شاهد یکی از گستردهترین موجهای سرکوب علیه شهروندان عرب در سالهای اخیر بوده است. شواهد گردآوریشده در این گزارش نشان میدهد که دامنه این سرکوب فراتر از فعالان سیاسی رفته و فعالان فرهنگی، شهروندان اهل سنت، زنان، نوجوانان و حتی افرادی را که در فعالیتهای مذهبی یا اجتماعی مسالمتآمیز مشارکت داشتهاند نیز دربر گرفته است.
کشته شدن شهروندان در عملیاتهای امنیتی، بازداشتهای گسترده، نگهداری طولانیمدت در بازداشتگاههای اداره اطلاعات، محرومیت از دسترسی مؤثر به وکیل، بیاطلاعی خانوادهها از سرنوشت بازداشتشدگان، گزارشهای مربوط به شکنجه، محاکمههای گروهی و صدور احکام سنگین، تصویری نگرانکننده از وضعیت حقوق بشر در میان اقلیت عرب ایران ارائه میدهد.
این وضعیت در شرایطی رخ میدهد که اصول ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر برابری حقوق شهروندان و بهرسمیتشناختن حقوق فرهنگی و زبانی اقوام تأکید دارد و جمهوری اسلامی ایران نیز به موجب ماده ۲۷ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی متعهد به احترام به حقوق اقلیتهای قومی و مذهبی است.
عملیات قلعه چنان؛ دو کشته و بیش از صد روز بازداشت بدون شفافیت
یورش نیروهای وزارت اطلاعات به منطقه قلعه چنان اهواز در اسفندماه ۱۴۰۴ به یکی از خونینترین عملیاتهای امنیتی ماههای اخیر در خوزستان تبدیل شد.
در جریان این عملیات، دستکم دو شهروند عرب به نامهای محمود حسنیان (ناصری) فرزند محمد و حیدر خیاطیپور بر اثر تیراندازی مستقیم کشته شدند و دستکم ۱۴ شهروند دیگر بازداشت شدند.
در تاریخ ۲۹ خرداد ۱۴۰۵، با گذشت بیش از یکصد روز از این عملیات، بازداشتشدگان همچنان در بازداشتگاه اداره اطلاعات نگهداری میشدند و خانوادههای آنان از وضعیت نزدیکان خود بیاطلاع بودند.
هویت شماری از بازداشتشدگان به شرح زیر احراز شده است:
- طارق حسنیان
- بهادر زرگانی
- منصور ناصری
- احمد باویفرد
- یوسف حسنیان
- امین ناصری
- جاسم باوی
- محمدعلی باوی
- حمید حسنیان
پرونده این افراد در شعبه دوم دادگاه عمومی و انقلاب شهرستان کارون به ریاست قاضی منتظری مورد رسیدگی قرار گرفته است.
اتهامات مطرحشده علیه آنان شامل:
- تیراندازی به سمت نیروهای امنیتی
- انفجار خطوط نفت
- نگهداری بمبهای دستساز
- همکاری با آمریکا و اسرائیل
- اخلال در نظم عمومی
بوده است.
همزمان، وزارت اطلاعات نیز در اطلاعیهای رسمی مدعی تشکیل گروه مخالف، مشارکت در حملات مسلحانه، بمبگذاری و نگهداری تجهیزات انفجاری توسط این افراد شد. با این حال، تاکنون هیچ سند یا مدرک مستقلی برای اثبات این ادعاها بهصورت علنی منتشر نشده است.
بازداشت فعالان فرهنگی و مذهبی
مجاهد سواری
بامداد اول تیرماه ۱۴۰۵، مجاهد سواری، فعال فرهنگی ۳۷ ساله اهل اهواز، در جریان یورش مأموران اطلاعاتی به منزل شخصیاش در کوی مندلی بازداشت شد.
مجاهد سواری، فرزند جبار، متأهل و پدر چهار فرزند است. بازداشت او با ایجاد رعب و وحشت در میان اعضای خانواده و کودکان همراه بود. تا تاریخ ۵ تیر ۱۴۰۵ هیچ اطلاعی درباره محل نگهداری، وضعیت جسمانی یا اتهامات انتسابی به وی در اختیار خانواده قرار نگرفته بود.
عبدالحسین فرحان
عبدالحسین فرحان (عبدالله ابومسعود بدوی)، شهروند ۶۱ ساله عرب اهل سنت و ساکن کوت عبدالله، از سوم فروردین ۱۴۰۵ در بازداشت به سر میبرد. بر اساس اطلاعات موجود، علت بازداشت او فعالیتهای مذهبی از جمله اقامه نماز تراویح و نماز عید به صورت جمعی عنوان شده است.
وی از بیماری دیابت و مشکلات جسمانی دیگر رنج میبرد و نیازمند مراقبت پزشکی مستمر است. خانواده او نسبت به وضعیت درمانی و سلامت وی ابراز نگرانی کردهاند.
بازداشت جمعی اهل سنت عرب؛ از کودکان تا سالمندان
در روز ۱۶ تیر ۱۴۰۵ دستکم ۱۸ شهروند عرب اهل سنت در کوت عبدالله بازداشت شدند.
بر اساس گزارشها، بازداشتها با ضربوشتم و خشونت انجام شده و برخی افراد در برابر خانوادههایشان و ساکنان محل مورد ضربوشتم قرار گرفتند.
هویت احراز شده برخی افراد بازداشتی که در میان آنها، کودکان و نوجوانان نیز دیده میشوند به شرح زیر است:
- جمال ناصری، ۱۲ ساله
- مجتبی ناصری، ۱۶ ساله
- یاسین ناصری، ۱۶ ساله
- مرتضی ناصری، ۲۱ ساله
- محمد ناصری، ۲۷ ساله
- ابویاسر ناصری، حدود ۵۰ ساله
پیش از آن نیز در شامگاه ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ دستکم ۲۹ شهروند عرب اهل سنت توسط نیروهای اداره اطلاعات اهواز بازداشت شده بودند. این بازداشتها صرفاً به دلیل گرایشها و فعالیتهای مذهبی مسالمتآمیز بازداشتشدگان صورت گرفته است. شماری از بازداشتشدگان پیشتر نیز به دلیل فعالیتهای مذهبی بازداشت و محکوم شده بودند، اما با وجود پایان یافتن دوران محکومیت، بار دیگر هدف اقدامات امنیتی قرار گرفتهاند.
شاهدان عینی میگویند مأموران امنیتی بدون ارائه حکم قضایی روشن وارد منازل شده و ضمن تفتیش گسترده خانهها، بخشی از وسایل شخصی شهروندان را نیز ضبط کردهاند.
هویت تعدادی از بازداشتشدگان تاکنون احراز شده است. از جمله:
حسین بترانی، ۴۰ ساله، متأهل
حسن عبیداوی، ۵۰ ساله، متأهل
محمد (ابوعقیل) حزباوی، ۳۶ ساله، متأهل
عبدالرحمن محمد حزباوی، ۴۳ ساله، متأهل
جاسم (ابوماجد) سواری، ۳۴ ساله، متأهل
محمد خنفری، ۲۲ ساله، متأهل
محمد حزباوی، ۲۱ ساله، مجرد
بازداشتهای مذهبی در کوی مندلی
در ۲۹ تیر ۱۴۰۵ نیروهای اطلاعاتی با یورش همزمان به منازل شهروندان عرب ساکن کوی مندلی اهواز، دستکم چهار نفر را بازداشت کرده و به محل نامعلوم منتقل کرده اند. منابع محلی میگویند نحوه اجرای این یورش، موجب وحشت کودکان و دیگر اعضای خانواده شده و فضای امنیتی سنگینی را در محله ایجاد کرده است. این چهار تن عبارتند از:
- سعید عبیداوی، ۲۵ ساله
- حسن چنانی (ابو ارکان)، ۳۸ ساله
- جعفر شموسی
- اسماعیل عبیداوی، ۳۵ ساله
بر اساس اطلاعات موجود، این افراد به دلیل گرایش به مذهب اهل سنت هدف عملیات قرار گرفتهاند.تا تاریخ اول مرداد ۱۴۰۵ خانوادههای آنان از محل نگهداری و وضعیت بازداشتشدگان اطلاعی در اختیار نداشتند.
سهیل موسوی؛ شکنجه در بازداشت
سهیل موسوی، فعال مذهبی ۳۲ ساله اهل اهواز، پس از بازداشت توسط اداره اطلاعات و انتقال به زندان شیبان، تا تاریخ ۹ مرداد ۱۴۰۵ همچنان در وضعیت بلاتکلیف قرار داشت.
بر اساس اطلاعات موجود، وی در زمان بازداشت مورد ضربوشتم قرار گرفته و در دوره بازجویی تحت شکنجه جسمی و روانی قرار داشته است. وی متاهل و دارای دو فرزند است.
پرونده وی در شعبه ۱۲ دادگاه انقلاب اهواز در انتظار صدور حکم قرار دارد.
پرونده کوی مشعلی؛ بازداشت جمعی، بیماری و کودکان
در روز ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ دستکم ۱۰ شهروند عرب اهل سنت در جریان یورش نیروهای اطلاعاتی به یک منزل شخصی در کوی مشعلی و اهواز و بعد از مورد ضرب و شتم قرار گرفتن برخی از آنان، بازداشت شدند. مشخص نیست که افراد بازداشتشده پس از انتقال، به خانوادههای خود دسترسی داشتهاند یا امکان تماس تلفنی با آنان برایشان فراهم شده است.
تا زمان انتشار خبر، هویت افراد زیر احراز شده بود:
- راضی حیدری، ۵۰ ساله
- حسین حیدری، ۲۹ ساله
- عبدالهادی عساکره، ۳۰ ساله
در ادامه مشخص شد که مجید شریفی (سواری)، ۴۴ ساله، نیز در میان بازداشتشدگان قرار دارد.
در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ نگرانیها درباره وضعیت جسمانی او افزایش یافت. وی از نارسایی کلیوی رنج میبرد و همچنان در بازداشتگاه اداره اطلاعات نگهداری میشد. خودروی شخصی او نیز پس از بازداشت توقیف شده است.
همچنین ارکان شریفی، فرزند ۱۷ ساله مجید شریفی، به همراه:
- لفته حیدری، ۳۶ ساله
- راضی حیدری، ۵۰ ساله
- حسین حیدری، ۲۹ ساله
- عبدالهادی عساکره، ۳۰ ساله
- حمزه صیاحی
- محمد سواری
به قرنطینه زندان شیبان منتقل شدند.
از راست به چپ: مجید شریفی، ارکان شریفی و لفته حیدری
دستگیریها بر طبق اطلاعات رسیده بدون ارائه حکم قضایی و بعد از ضرب و شتم بازداشتیها، صورت گرفته است. ادامه بازداشت این شهروندان در شرایطی است که اطلاعات کاملی درباره اتهامات آنان منتشر نشده و خانوادهها در انتظار روشن شدن وضعیت قضایی و محل نگهداری نزدیکان خود هستند.
احضار زنان عرب و تداوم فشارهای قضایی
در ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، ۹ زن و ۲ مرد عرب که پیشتر پس از ماهها بازداشت با وثیقه آزاد شده بودند، برای ابلاغ حکم به دادگاههای اهواز احضار شدند.
اسامی این افراد عبارت است از:
- سعیده حیدریراد
- امل دحیماوی
- کوثر عساکره
- آیات محمدی
- فاطمه سواری
- خدیجه حوالی
- افتخار رستمیزاده
- سیده فاطمه حسینی
- آمنه بیتسیاح
- مصطفی جعفری
- حسین حیدریفر
اتهامات مطرحشده علیه آنان شامل:
- عضویت یا تشکیل جمعیت علیه امنیت کشور
- تبلیغ علیه نظام
- اجتماع و تبانی علیه امنیت
- اخلال در نظم عمومی
بوده است.
چهار روز بعد، نیروهای اطلاعات سپاه در روستای عبوده نیز دستکم ۱۰ شهروند عرب اهل سنت را بازداشت کردند که تا کنون هویت ۹ نفر از آنان مشخص شده است:
- مصطفی چلداوی
- کمال بترانی، دارای سه فرزند
- لقمان بترانی، دارای سه فرزند
- هادی بیت شیخ احمد معروف به ابوکمال، ۵۵ ساله دارای چهار فرزند
- رضا سواری، دارای سه فرزند
- خالد غرباوی، دارای دو فرزند
- جعفر چلداوی
- ابراهیم حمدانی
- علی چلداوی
زندان شیبان اهواز؛ تراکم بیسابقه و محاکمههای گروهی
بازداشتهای گسترده شهروندان عرب تنها مرحله نخست یک روند وسیعتر است. بسیاری از بازداشتشدگان پس از هفتهها یا ماهها نگهداری در بازداشتگاههای اطلاعاتی، به زندان شیبان اهواز منتقل شدهاند؛ زندانی که به یکی از مهمترین مراکز نگهداری زندانیان سیاسی و عقیدتی عرب تبدیل شده است. افزایش تعداد زندانیان، گزارشهای مربوط به محدودیت دسترسی به وکیل، محاکمههای گروهی و صدور احکام سنگین، نگرانیهای جدی درباره رعایت استانداردهای دادرسی عادلانه و حقوق بنیادین بازداشتشدگان ایجاد کرده است.
اطلاعات دریافتی نشان میدهد شمار زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندان شیبان اهواز به بیش از ۶۰۰ نفر رسیده است.
آمار موجود نشان میدهد:
- زندانیان سیاسی و عقیدتی: بیش از ۶۰۰ نفر
- بند ۸: حدود ۱۸۵ نفر
- بند ۵: حدود ۱۲۰ نفر
- قرنطینه: بیش از ۳۱۰ نفر
- جمعیت فعلی زندان: بیش از ۴۰۰۰ نفر
- ظرفیت اسمی زندان: حدود ۲۰۰۰ نفر
بخش عمده بازداشتشدگان جدید در گروه سنی ۱۸ تا ۲۵ سال قرار دارند.
گزارشهای متعدد حاکی از آن است که:
- بسیاری از زندانیان از دسترسی مؤثر به وکیل محروم شدهاند؛
- جلسات رسیدگی به برخی پروندهها در داخل زندان شیبان برگزار شده است؛
- برخی محاکمات به صورت گروهی و از طریق ویدئوکنفرانس انجام شده است؛
- حق دفاع مستقل متهمان به طور جدی محدود شده است.
رسیدگی به شمار زیادی از این پروندهها در شعبه اول دادگاه انقلاب اهواز به ریاست احسان ادیبیمهر انجام شده است. عنوان «قاضی مرگ» که در برخی گزارشها برای او به کار رفته، لقبی است که منتقدان و شماری از زندانیان بهدلیل صدور احکام سنگین به وی دادهاند.
برخی بازداشت شدگان زندانی با اتهاماتی همچون:
- اقدام علیه امنیت ملی
- جاسوسی برای اسرائیل و موساد
- تبلیغ علیه نظام
- ارتباط با گروههای مخالف
مواجه شدهاند.
احکام صادرشده در برخی پروندهها شامل:
- ۲۰ سال و یک روز
- ۱۵ سال و یک روز
- ۱۰ سال و یک روز
- ۷ سال و یک روز
- ۵ سال و یک روز
حبس بوده است.
در میان زندانیان سیاسی زندان شیبان، نامهای زیر دیده میشود:
غلامحسین کلبی، ایوب پرکار، مسعود جامعی، فرشاد اعتمادیفر، رضا عنافچه، علیرضا مرداسی، رضا ابدالی، سعید عبیداوی، حسن چنانی، جعفر شموسی، اسماعیل عبیداوی، جمال ناصری، مجتبی ناصری، یاسین ناصری، مرتضی ناصری، محمد ناصری، ابویاسر ناصری، مجاهد سواری، حجت آلمحمدی، طارق حسنیان، بهادر زرگانی، منصور ناصری، احمد باویفرد، یوسف حسنیان، امین ناصری، جاسم باوی، محمدعلی باوی و حمید حسنیان.
مسعود جامعی، فرشاد اعتمادیفر و علیرضا مرداسی از جمله زندانیان محکوم به اعدام معرفی شدهاند.
همچنین افزایش تعداد زندانیان موجب شده امکانات موجود پاسخگوی نیازهای جمعیت فعلی نباشد. این افزایش جمعیت، علاوه بر فشار بر سیستم سرمایشی، بر کیفیت خدمات رفاهی، بهداشتی و تغذیهای نیز تأثیر گذاشته است.
مجتمع الحدید؛ نگرانی درباره نگهداری مخفیانه بازداشتشدگان
گزارشهای دریافتی درباره مجتمع حرفهآموزی و کاردرمانی الحدید در کیلومتر ۲۵ جاده اهواز–شوش نشان میدهد که بخشهایی از این مجموعه ۴۰۰ هکتاری به صورت کامل ایزوله شده است.
منابع محلی از:
- تردد شبانه خودروهای سپاه و نیروهای امنیتی
- جابهجایی شبانه افراد
- وجود سلولهای انفرادی
- احتمال انجام بازجوییهای شبانه
- احتمال نگهداری برخی بازداشتشدگان سیاسی و امنیتی در این مجتمع
خبر دادهاند.
اگرچه این اطلاعات نیازمند راستیآزمایی مستقل است، اما در صورت تأیید، میتواند بیانگر نقض جدی حق اطلاع خانوادهها از وضعیت و محل نگهداری بازداشتشدگان باشد.
اعدام و تهدید به اعدام؛ تداوم استفاده از مجازات مرگ علیه شهروندان عرب
استفاده از مجازات اعدام همچنان یکی از جدیترین نگرانیهای حقوق بشری در ارتباط با شهروندان عرب خوزستان است. اگرچه در بازه زمانی مورد بررسی این گزارش اطلاعات محدودی درباره اجرای احکام اعدام جدید علیه شهروندان عرب منتشر شده، اما گزارشهای موجود نشان میدهد که خطر صدور و اجرای احکام اعدام برای بازداشتشدگان عرب همچنان پابرجاست.
در زندان شیبان اهواز دستکم سه زندانی عرب به نامهای مسعود جامعی، فرشاد اعتمادیفر و علیرضا مرداسی به عنوان زندانیان سیاسی و عقیدتی محکوم به اعدام معرفی شدهاند. این نگرانی در شرایطی تشدید میشود که گزارشهای متعددی از محدودیت دسترسی به وکیل، محاکمههای گروهی، رسیدگیهای مبتنی بر اتهامات امنیتی و محدودیت حق دفاع در پروندههای مربوط به شهروندان عرب منتشر شده است.
نگرانیها درباره وضعیت کنونی زندانیان عرب در حالی مطرح میشود که در ۱۲ مهر ۱۴۰۴ (۴ اکتبر ۲۰۲۵) شش زندانی سیاسی عرب اهوازی در زندان سپیدار اهواز اعدام شدند. اسامی این افراد عبارت بود از:
- علی مجدم
- معین خنفری
- سید سالم موسوی
- محمدرضا مقدم
- عدنان قبیشاوی (البوشوکه)
- حبیب دریس
این شش زندانی طی سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ بازداشت شده بودند و سازمانهای حقوق بشری اعلام کردند که آنان پس از سالها حبس، شکنجه، اعترافات اجباری و محرومیت از دسترسی مؤثر به وکیل مستقل اعدام شدهاند. همچنین گزارش شد که خانوادههای آنان پیش از اجرای حکم از زمان اعدام مطلع نشده بودند و حتی پس از اجرای احکام نیز با محدودیت در برگزاری مراسم سوگواری و اطلاعرسانی مواجه شدند.
تداوم حضور زندانیان عرب در صف اعدام، همراه با استفاده مکرر از اتهاماتی چون «اقدام علیه امنیت ملی»، «جاسوسی»، «ارتباط با گروههای مخالف» و جرایم مشابه، ضرورت توجه ویژه سازوکارهای بینالمللی حقوق بشر به وضعیت عربهای خوزستان را دوچندان میکند.
تحلیل حقوقی
مستندات موجود نگرانیهای جدی درباره نقض:
- حق حیات (ماده ۶ میثاق حقوق مدنی و سیاسی)
- منع بازداشت خودسرانه (ماده ۹)
- حق دادرسی عادلانه (ماده ۱۴)
- آزادی دین و عقیده (ماده ۱۸)
- حقوق اقلیتهای قومی و مذهبی (ماده ۲۷)
ایجاد میکند.
بازداشت کودکان، نگهداری طولانیمدت در بازداشتگاههای اطلاعاتی، محرومیت از وکیل انتخابی، ادعاهای شکنجه، محاکمههای گروهی و فشار بر شهروندان به دلیل باورهای مذهبی نیز با تعهدات ایران ذیل کنوانسیون حقوق کودک و قواعد نلسون ماندلا ناسازگار است.
الگوی مستندشده ممکن است نگرانیهایی را نیز در چارچوب «اعلامیه سازمان ملل متحد در مورد حقوق اشخاص متعلق به اقلیتهای ملی یا قومی، مذهبی و زبانی» برانگیزد.
نتیجهگیری
مجموعه اطلاعات گردآوریشده نشان میدهد که شهروندان عرب خوزستان در دوره پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ با الگوی مداومی از اقدامات امنیتی، قضایی و بازداشتی مواجه بودهاند. گستردگی بازداشتها، حضور کودکان در میان بازداشتشدگان، فشار بر شهروندان اهل سنت، نگهداری طولانی در بازداشتگاههای امنیتی، تراکم کمسابقه زندان شیبان، محاکمههای گروهی و وجود زندانیان محکوم به اعدام، فراتر از موارد منفرد بوده و تصویری از یک روند ساختاری و مستمر را نشان میدهد.
این وضعیت نیازمند توجه فوری سازوکارهای بینالمللی حقوق بشر، بهویژه سازوکارهای مرتبط با حقوق اقلیتها، آزادی دین و عقیده، بازداشتهای خودسرانه و دادرسی عادلانه است.
درخواستهای عملی
- از گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران درخواست میشود یک بررسی اختصاصی درباره بازداشتهای گسترده شهروندان عرب در خوزستان از دیماه ۱۴۰۴ به بعد انجام دهد.
- از گزارشگر ویژه مسائل اقلیتها درخواست میشود وضعیت اقلیت عرب ایران را موضوع یک گزارش اختصاصی به شورای حقوق بشر قرار دهد.
- از گزارشگر ویژه آزادی دین یا عقیده درخواست میشود بازداشت شهروندان عرب اهل سنت به دلیل فعالیتهای مذهبی مسالمتآمیز را بررسی و پیگیری کند.
- از گروه کاری بازداشتهای خودسرانه درخواست میشود وضعیت کودکان و نوجوانان بازداشتشده و افرادی را که در بازداشتگاههای امنیتی در شرایط بیخبری طولانیمدت نگهداری میشوند مورد بررسی فوری قرار دهد.
- از گزارشگر ویژه شکنجه درخواست میشود ادعاهای مربوط به شکنجه، ضربوشتم و بدرفتاری با بازداشتشدگان عرب در خوزستان را بررسی کند.
- از کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل درخواست میشود اطلاعات مربوط به بازداشتهای جمعی، محاکمههای گروهی، تراکم زندان شیبان و ادعاهای مربوط به بازداشتگاههای مخفی را در سازوکارهای مستندسازی مرتبط با ایران ثبت و حفظ کند.
- از شورای حقوق بشر سازمان ملل درخواست میشود در صورت تداوم بازداشتهای گسترده، سرکوب مذهبی، بازداشت کودکان، صدور احکام سنگین و اجرای احکام اعدام، وضعیت اقلیت عرب ایران را به عنوان یک موضوع مستقل در چارچوب سازوکارهای پاسخگویی و مستندسازی جاری مربوط به ایران مورد بررسی قرار دهد تا مسئولیت افراد و نهادهای دخیل در نقضهای جدی حقوق بشر قابل شناسایی و پیگیری باشد.
