آوریل ۲۰۲۶ شاهد ادامه نقض شدید حقوق بشر در سراسر ایران بود که با تعداد بالای اعدام زندانیان سیاسی، دستگیریهای خودسرانه و رفتار خشن با زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات مشخص شد. مانیتورینگ حقوق بشر ایران (Iran HRM) دستکم ۲۶ اعدام را در طول ماه آوریل ثبت کرد، همراه با صدور احکام متعدد اعدام، مرگ در اثر شکنجه در بازداشت و موج گسترده بازداشتها که افراد مرتبط با گروههای مخالف و خانوادههای زندانیان سیاسی را هدف قرار داده بود. این اقدامات نشاندهنده تلاشهای فزاینده مقامات برای سرکوب مخالفتها و حفظ کنترل از طریق ارعاب و اقدامات شدید تنبیهی است.
اعدامها: آماری هولناک
در آوریل ۲۰۲۶، مانیتورینگ حقوق بشر ایران حداقل ۲۶ اعدام را ثبت کرد. این موارد شامل ۴ نفر به اتهام ارتباط با سازمان مجاهدین خلق ایران، ۸ نفر به اتهام مشارکت در اعتراضات، ۱ نفر به اتهام قتل یک مأمور، ۲ نفر به اتهام جاسوسی، و ۱۱ نفر (از جمله یک زن) به اتهام قتل و جرایم مرتبط با مواد مخدر بود.
آمار این ماه بخشی از یک الگوی گستردهتر است؛ بهطوریکه از اواخر مارس تا پایان آوریل، ۸ نفر به اتهام ارتباط با مجاهدین خلق و ۱۱ نفر به اتهام مشارکت در اعتراضات اعدام شدهاند.
اعدامهای سیاسی و افراد مرتبط با سازمان مجاهدین خلق
- در ۴ آوریل ۲۰۲۶، وحید بنیعامریان، ۳۴ ساله، مهندس برق، و ابوالحسن منتظر، ۶۷ ساله، معمار و زندانی سیاسی باسابقه، در زندان قزلحصار به دار آویخته شدند. اتهامات آنها شامل «عضویت در سازمان مجاهدین خلق با هدف براندازی نظام، اخلال در امنیت ملی، انجام عملیات، تهیه پرتابکنندههای انفجاری و انجام اقدامات و انفجارهای متعدد در سراسر تهران» بود.
- در ۳۰ و ۳۱ مارس ۲۰۲۶، محمد تقوی، اکبر دانشورکار، بابک علیپور (۳۴ ساله) و پویا قبادی (۳۳ ساله)، همگی از اعضای مجاهدین خلق، در زندان قزلحصار اعدام شدند. آنها به «بغی از طریق مشارکت مستقیم در اقدامات متعدد تروریستی، استفاده از سلاحهای پرتابی، عضویت در سازمان مجاهدین خلق و انجام اقدامات اخلالگرانه در حمایت از این سازمان با هدف براندازی نظام» متهم شده بودند. این افراد پس از ماهها بازجویی و شکنجه به اعدام محکوم شده بودند.
اعدامهای مرتبط با اعتراضات
- در ۲ آوریل ۲۰۲۶، امیرحسین حاتمی، ۱۸ ساله، از بازداشتشدگان اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶، در تهران به اتهام «محاربه» و «افساد فیالارض» اعدام شد. او در اکتبر ۲۰۲۳ در بویینزهرا بازداشت شده و تحت بازجویی و شکنجه طولانی قرار گرفته بود. مقامات او را به حمله به یک مرکز نظامی و تلاش برای دستیابی به سلاح و مهمات متهم کردند.
- در ۶ آوریل ۲۰۲۶، علی فهیم، ۲۷ ساله، در تهران اعدام شد. اتهامات او شامل «حمله به یک مرکز نظامی طبقهبندیشده، تخریب و آتشسوزی و تلاش برای دسترسی به سلاح» بود. وی توسط شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شده بود.
- در ۲۵ آوریل ۲۰۲۶، عرفان کیانی، از بازداشتشدگان جوان در اصفهان، اعدام شد. او به «تخریب اموال عمومی و خصوصی، آتشافروزی، حمل سلاح سرد، مسدود کردن جادهها و حمله به مأموران» متهم شده بود. وی بهعنوان رهبر چند نفر دیگر معرفی شده و گفته شده که با استفاده از تختههای چوبی و لاستیکهای آماده، در آتش زدن خیابانها نقش داشته است.
- در ۳۰ آوریل ۲۰۲۶، ساسان آزادور، ۲۱ ساله، قهرمان کاراته از اصفهان و از بازداشتشدگان اعتراضات ژانویه، اعدام شد. اتهامات او شامل «حمله به نیروهای انتظامی با قصد مقابله با نظام، تخریب خودروی پلیس، اخلال در امنیت ملی و تحریک دیگران به شورش با هدف براندازی نظام» بود.
- همچنین در ۱۹ مارس ۲۰۲۶، صالح محمدی (۱۹ ساله)، قهرمان کشتی، به همراه مهدی قاسمی و سعید داودی در قم بهصورت علنی اعدام شدند. اتهامات آنها شامل «محاربه از طریق استفاده از سلاح سرد در تجمعات غیرقانونی و شورشهایی که منجر به کشته شدن مأموران شد» و «تحریک مردم به خشونت و کشتار برای اخلال در امنیت ملی» بود.
سایر اعدامها
در آوریل ۲۰۲۶، یک زندانی به اتهام قتل یک مأمور، دو نفر به اتهام جاسوسی و ۱۱ نفر دیگر (از جمله یک زن) به اتهام قتل و جرایم مرتبط با مواد مخدر اعدام شدند. نبود شفافیت و دسترسی به اطلاعات دقیق درباره این پروندهها، روند دادرسی عادلانه و اصول حقوق بشر را بهشدت زیر سؤال میبرد.
احکام اعدام
رژیم ایران همچنان از احکام اعدام بهعنوان ابزاری برای سرکوب و ارعاب استفاده میکند:
- در ۳۱ مارس ۲۰۲۶، دیوان عالی کشور حکم اعدام منصور جمالی، ۵۵ ساله و عضو مجاهدین خلق، را که به «محاربه از طریق عضویت در این سازمان» در زندان چوبیندر قزوین محکوم شده بود، تأیید کرد.
- در ۱۴ آوریل ۲۰۲۶، محمدرضا مجیدی اصل (۳۴ ساله)، همسرش بیتا همتی، بهروز زمانینژاد و کوروش زمانینژاد، از بازداشتشدگان اعتراضات ژانویه، توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به اعدام و مصادره اموال محکوم شدند. اتهامات آنها شامل «استفاده از مواد منفجره و سلاح، آسیب به نیروهای مستقر، پرتاب مواد آتشزا و اخلال در امنیت ملی» بود
- در ۲۵ آوریل ۲۰۲۶، دیوان عالی کشور احکام اعدام سه جوان دیگر—احسان حسینیپور، متین محمدی و عرفان امیری—را تأیید کرد. آنها به حمله به پایگاه بسیج در پاکدشت با کوکتل مولوتف که منجر به کشته شدن دو عضو بسیج شد، متهم شده بودند.
- منوچهر وفایی (۲۸ ساله) و نوید نقدی (۳۲ ساله) به اتهام قتل دو عضو بسیج در شیراز در سال ۲۰۲۴ به اعدام محکوم شدهاند و در معرض خطر قریبالوقوع اجرای حکم قرار دارند.
دستگیریها و بازداشتهای خودسرانه
در آوریل ۲۰۲۶، مقامات ایرانی به بازداشتهای گسترده و خودسرانه ادامه دادند و خانوادههای زندانیان سیاسی و حامیان گروههای مخالف را هدف قرار دادند:
- در ۲۹ مارس ۲۰۲۶، ولی ذوقیتبار، پدر زندانی سیاسی شاهین ذوقیتبار، در منزل خود بازداشت و با وجود دوران نقاهت پس از عمل جراحی، به مکانی نامعلوم منتقل شد.
- در ۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ۱۲ نفر به اتهام ارتباط با مجاهدین خلق بازداشت شدند، از جمله ستار بابایی (۵۷ ساله)، محسن دغاغله (۲۲ ساله)، سبحان اسپرورینی (۲۱ ساله)، علی رجایی (۲۱ ساله)، احمد قائدی رحمتی (۴۶ ساله)، عرفان عباسیفر (۴۷ ساله)، فرزاد فرداد (۴۳ ساله)، رضا روشنی (۳۱ ساله)، رجبعلی چیلان (۴۳ ساله)، ابوالفضل مجردی (۲۸ ساله)، امیرمهدی جلالی (۲۴ ساله) و محمد گودرزی (۳۵ ساله).
- در ۱۳ آوریل ۲۰۲۶، هفت زندانی سیاسی از جمله میر یوسف یونسی (۷۱ ساله) و مهدی وفاییثانی (۴۰ ساله) با خشونت از بند ۷ زندان اوین به سلولهای انفرادی در واحد ۳ زندان قزلحصار منتقل شدند. سه زندانی دیگر نیز از زندان فشافویه منتقل شدند.
- در ۱۸ آوریل ۲۰۲۶، خواهران اکرم (۵۴ ساله) و اعظم دانشورکار هنگام پیگیری برای دریافت پیکر برادر اعدامشدهشان بازداشت و به زندان قرچک منتقل شدند.
- در ۴ آوریل ۲۰۲۶، معصومه آژینی (۶۳ ساله)، خواهر یکی از قربانیان قتلعام ۱۳۶۷، بازداشت شد.
- از ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶، اعضای خانواده بابک علیپور بهعنوان گروگان در بازداشت هستند و پس از اعدام او از ملاقات آخر و تحویل پیکر برای دفن محروم شدند.
مرگ در بازداشت
- در ۱۷ آوریل ۲۰۲۶، گزارش شد که عباس یاوری (۳۱ ساله)، از بازداشتشدگان اعتراضات در شیراز، بر اثر شکنجه جان باخته است. مقامات ادعای خودکشی کردند، اما شواهد نشاندهنده تلاش برای گرفتن اعتراف اجباری بوده است.
فراخوان به اقدام
مانیتورینگ حقوق بشر ایران نسبت به تشدید نقض حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی عمیق کرده و از جامعه بینالمللی، شورای حقوق بشر سازمان ملل، کمیساریای عالی حقوق بشر، گزارشگران ویژه و تمامی مدافعان حقوق بشر میخواهد:
- موج اعدامها و سرکوب را بهشدت محکوم کنند.
- خواستار توقف فوری تمامی اعدامها در ایران شوند.
- اقدامات فوری برای نجات جان زندانیان سیاسی محکوم به اعدام انجام دهند.
- خواستار اعزام هیئت حقیقتیاب بینالمللی برای بازدید از زندانهای ایران، بهویژه زندان قزلحصار شوند.
- آزادی فوری و بدون قید و شرط تمامی زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات را مطالبه کنند.
مانیتورینگ حقوق بشر ایران تأکید میکند که سکوت و بیعملی جامعه بینالمللی تنها به مقامات ایرانی اجازه خواهد داد تا به نقض حقوق اساسی مردم ایران ادامه دهند.