شهادتهای عینی از قتل فراقضایی، شکنجه و پنهانسازی اجساد
مقدمه
فجایعی که از چشم دوربینها پنهان ماند، در کرمانشاه به یکی از تاریکترین فصلهای سرکوب قیام دیماه ۱۴۰۴ انجامید. آنچه در روزهای اوج اعتراضات بر مردم این شهر گذشت، نه صرفاً برخوردهای پراکنده امنیتی، بلکه مجموعهای از اقدامات خشونتبار و برنامهریزیشده بود که در سایه قطع ارتباطات، سکوت تحمیلی و تهدید خانوادهها، از ثبت و بازتاب عمومی بازماند.
این گزارش با تکیه بر شهادتهای میدانی، روایتهای شاهدان عینی و اطلاعات بهدستآمده از منابع داخلی، تلاش میکند بخشی از واقعیت سرکوب قیام دیماه ۱۴۰۴ در کرمانشاه را بازسازی کند؛ واقعیتی که شامل قتل فراقضایی معترضان، شکنجه سیستماتیک بازداشتشدگان، پنهانسازی اجساد و اعمال فشار سازمانیافته بر خانوادههای جانباختگان است.
بستر و زمینه وقایع
سرکوب گسترده در کرمانشاه همزمان با گسترش قیام دیماه ۱۴۰۴ در نقاط مختلف ایران شدت گرفت. از روزهای نخست، حضور پررنگ نیروهای امنیتی و نظامی در سطح شهر، همراه با محدودسازی شدید یا قطع کامل اینترنت، فضای شهر را به محیطی امنیتی و بسته تبدیل کرد. به گفته منابع محلی، این اقدامات با هدف جلوگیری از انتقال تصاویر و روایتهای میدانی به خارج از کشور صورت گرفت.
بر اساس شهادتهای متعدد، بازه زمانی ۱۸ تا ۲۱ دیماه بهعنوان خونینترین روزهای سرکوب در کرمانشاه شناخته میشود؛ روزهایی که در آن شلیک مستقیم به معترضان، بازداشتهای گسترده و انتقال اجساد بدون اطلاع خانوادهها به شکلی بیسابقه گزارش شده است.
شرح وقایع میدانی و الگوی سرکوب
روایتهای میدانی نشان میدهد که برخورد نیروهای سرکوبگر در کرمانشاه محدود به متفرقسازی تجمعات نبوده است. معترضان در خیابانها و محلههای مختلف هدف شلیک مستقیم قرار گرفتهاند و در موارد متعددی، بازداشتشدگان پس از انتقال به مراکز نامعلوم، هرگز به خانوادههایشان بازگردانده نشدهاند.
به گفته شاهدان، برخی از بازداشتها با خشونت شدید همراه بوده و افراد پس از انتقال، تحت شکنجههای سنگین قرار گرفتهاند. انتقال پنهانی اجساد، عدم تحویل پیکرها به خانوادهها و دفنهای شبانه از جمله الگوهایی است که در شهادتهای متعدد تکرار شده و نشاندهنده تلاش سیستماتیک برای پنهانسازی ابعاد واقعی کشتار است.
شهادتهای عینی
یکی از شاهدان عینی که مدعی است اجساد قربانیان را از نزدیک دیده، چنین روایت میکند:
«این فقط یک سرکوب خیابانی نبود. بازداشتیهایی که از ۱۸ تا ۲۱ دی گرفتند، خیلیهایشان را به شکل وحشیانه شکنجه کردند. خودم دیدم که مفاصلشان را با دریل سوراخ کرده بودند؛ از قوزک پا تا زانو، مچ دست، آرنج و شانه. بعد از آن، با شلیک گلوله به سرشان تیر خلاص زدند.»
این شاهد همچنین از نشانههای برداشت اعضای بدن قربانیان سخن میگوید:
«خیلی از جنازهها بخیه داشتند. قلب، کلیه یا کبدشان را درآورده بودند. بعضیها را اول زنده نگه داشتند، اعضای سالمشان را برداشتند و بعد کشتند. جنازههایی دیدم که تاندونهای دستشان را بریده بودند و انگشتها را منگنه کرده بودند.»
به گفته او، فضای مراکز پزشکی و پزشکی قانونی کاملاً تحت کنترل نیروهای امنیتی بوده است:
«وقتی برای شناسایی جنازه رفتیم، موبایلها را گرفتند. حتی دکترها هم گوشی نداشتند. دوربینها را خاموش کرده بودند تا کسی نتواند عکس یا فیلم بگیرد.»
آمار اجساد و استفاده از اماکن عمومی
شاهد دیگری که در تماس با کادر درمان و منابع محلی بوده، از ابعاد گستردهتری سخن میگوید:
«حدود ۱۴۰۰ جسد سرشماری شده بود. بعضی از این اجساد مربوط به کسانی بود که هنگام آسیبدیدن هنوز زنده بودند. جا برای نگهداری پیکرها نبود و از ورزشگاه برای انبار اجساد استفاده کردند.»
او تأکید میکند که فشار شدیدی بر خانوادهها اعمال شده است:
«به خانوادهها میگفتند اگر سکوت نکنید یا روایت رسمی را نپذیرید، بقیه اعضای خانواده را هم بازداشت میکنیم.»
نقش نیروهای سرکوبگر و حضور نیروهای خارجی
بر اساس شهادتهای متعدد، در سرکوب قیام دیماه ۱۴۰۴ در کرمانشاه، علاوه بر نیروهای داخلی، افرادی با لهجههای غیرمحلی و عربی نیز حضور داشتهاند. شاهدان محلی این نیروها را به حشد شعبی عراق و لشکر فاطمیون نسبت میدهند که در کنار سپاه پاسداران در عملیات سرکوب مشارکت داشتهاند.
یکی از ساکنان کرمانشاه میگوید:
«اینها فقط نیروهای انتظامی نبودند. صدای عربی میشنیدیم. خیلیها مطمئناند نیروهای خارجی را آورده بودند تا کار را تمام کنند.»
قطع اینترنت و سکوت تحمیلی
قطع یا اختلال شدید اینترنت در کرمانشاه همزمان با اوج سرکوب، نقش تعیینکنندهای در پنهانسازی این فجایع داشته است. به گفته شاهدان، نبود ارتباطات باعث شد بسیاری از جنایات بدون ثبت تصویری باقی بماند و امکان انتقال سریع اطلاعات به بیرون از کشور از بین برود.
یکی از شاهدان میگوید:
«اگر اینترنت وصل بود، دنیا میدید چه بلایی سر مردم آوردند. همه چیز را در تاریکی انجام دادند.»
فشار بر خانوادهها و پنهانسازی اجساد
شهادتها نشان میدهد که خانوادههای جانباختگان و ناپدیدشدگان تحت فشار شدید قرار گرفتهاند. ممنوعیت برگزاری مراسم سوگواری، تهدید به بازداشت سایر اعضای خانواده و اجبار به پذیرش روایت حکومتی از علت مرگ، بخشی از سیاست سیستماتیک خاموشسازی بوده است.
در برخی موارد، خانوادهها تنها در صورت سکوت کامل یا امضای تعهدنامه توانستهاند پیکر عزیزانشان را تحویل بگیرند؛ آن هم با شرط دفن فوری و بدون مراسم عمومی.
تحلیل حقوق بشری
آنچه بر اساس این شهادتها در کرمانشاه رخ داده، شامل قتل فراقضایی، شکنجه، ناپدیدسازی قهری، مثلهکردن اجساد و پنهانسازی سازمانیافته شواهد است. این اقدامات، در چارچوب حقوق بینالملل، مصداق نقض فاحش حقوق بشر و واجد عناصر روشن جنایت علیه بشریت محسوب میشود؛ چرا که بهصورت گسترده، سیستماتیک و با آگاهی کامل علیه جمعیت غیرنظامی انجام شده است.
جمعبندی
روایتهای ارائهشده در این گزارش نشان میدهد که سرکوب قیام دیماه ۱۴۰۴ در کرمانشاه نه واکنشی مقطعی، بلکه بخشی از یک سیاست آگاهانه برای ایجاد رعب، حذف فیزیکی معترضان و پنهانسازی حقیقت بوده است. تداوم سکوت تحمیلی و از بین رفتن شواهد، خطر تکرار چنین فجایعی را افزایش میدهد.
مستندسازی این وقایع و انتقال آنها به نهادهای مستقل بینالمللی، گامی ضروری برای جلوگیری از نابودی شواهد و پاسخگو کردن عاملان این جنایات است.
