بیست سال حبس، محرومیت درمانی و یک فاجعه قابل پیشگیری
یک زندانی به نام ساسان جامهشورانی روز شنبه ۸ آذر ۱۴۰۴ در زندان دیزلآباد کرمانشاه بر اثر سکته جان باخت؛ مرگی که بنا بر دادههای موجود، نتیجه مستقیم محرومیت از خدمات ضروری پزشکی و تأخیر شدید در اعزام به بیمارستان بوده است.
ساسان جامهشورانی، زندانی اهل روستای جامهشوران کرمانشاه، حدود بیست سال پیش با اتهام «سرقت» بازداشت و به حبس طولانیمدت محکوم شده بود. او در حالی جان باخت که پیش از حادثه بارها نسبت به وخامت وضعیت سلامت خود هشدار داده و علائم نگرانکننده از جمله دردهای شدید و ضعف عمومی را تجربه کرده بود.
پیشینه پرونده
جامهشورانی نزدیک به دو دهه در زندان دیزلآباد نگهداری میشد. او سالها با مشکلات جسمی مزمن مواجه بود و بنا بر گفته همبندیها، در ماههای اخیر شدت این مشکلات افزایش یافته بود. با وجود هشدارهای مکرر، رسیدگی پزشکی محدود به داروهای سطحی و مُسکن مانده و هیچ اقدام جدی برای بررسی تخصصی وضعیت او انجام نشده بود.
واقعه اصلی: سکته و تأخیر در درمان
طبق اطلاعات رسیده از داخل زندان، جامهشورانی در روز حادثه دچار علائم آشکار سکته میشود؛ اما اعزام او به درمانگاه یا بیمارستان با تأخیر طولانی انجام میگیرد. زمانی که او سرانجام به مراکز درمانی منتقل میشود، وضعیت جسمیاش به حدی وخیم بوده که امکان احیا وجود نداشته است.
این الگوی خطرناک—بیتوجهی به علائم هشداردهنده، درمان ناکافی و تعلل در اعزام—پیشتر نیز در گزارشهای متعدد از زندانهای کشور تکرار شده و در سالهای اخیر جان زندانیان مختلف را گرفته است.
ابعاد انسانی و نگرانی خانواده
خانوادهٔ جامهشورانی پیشتر نگرانی خود را از وضعیت سلامت او به اطلاع مسئولان زندان رسانده بودند. آنان میگویند مرگ او «کاملاً قابل پیشگیری» بوده و اگر رسیدگی سریعتری انجام میشد، احتمال نجاتش وجود داشت. همبندیها نیز تأیید کردهاند که وضعیت جسمی او در هفتههای اخیر کاملاً نگرانکننده بوده است.
نقش مقامات زندان و مسئولیت حقوقی
طبق استانداردهای بینالمللی و قوانین داخلی، زندانها موظفاند سلامت زندانیان را حفظ و خدمات پزشکی کافی ارائه کنند. تأخیر در اعزام، درمان ناکافی و بیتوجهی به علائم جدی میتواند از نظر حقوقی مصداق سهلانگاری منجر به مرگ تلقی شود.
در پرونده جامهشورانی، شواهد نشان میدهد که رسیدگی پزشکی در ساعات حیاتی پیش از سکته دچار نقص جدی بوده و این کمکاری مستقیماً در مرگ او نقش داشته است.
یک الگوی تکراری: محرومیت درمانی در زندانها
مرگ این زندانی بخشی از روند گستردهتری است که خانوادهها از آن با عنوان «مرگهای قابل جلوگیری» یاد میکنند. کمبود پزشک، نبود داروی مناسب، تأخیر در اعزام، و بیتوجهی ساختاری نسبت به سلامت زندانیان، در سالهای اخیر به الگوی نگرانکنندهای در زندانهای سراسر کشور بدل شده است. این روند خطر مرگ خاموش را برای زندانیان بیمار یا سالخورده افزایش داده است.
ابعاد حقوق بشری
پیشامد مرگ ساسان جامهشورانی نشاندهندهٔ نقض مجموعهای از حقوق بنیادین است، از جمله:
- حق حیات
- حق سلامت جسمی و روانی
- حق برخورداری از درمان پزشکی در دوران بازداشت
نقض این حقوق، بنا بر اسناد بینالمللی، مسئولیت مستقیم بر عهدهٔ مقامات زندان و نهادهای بالادستی ایجاد میکند.
جمعبندی و درخواست برای حقیقتیابی
خانواده و نزدیکان این زندانی پس از این واقعه خواستار تحقیق مستقل، انتشار گزارش رسمی و پاسخگویی مقامات شدهاند. مرگ او نمونهای روشن از بحران محرومیت درمانی در زندانهاست؛ بحرانی که در صورت تداوم، جان زندانیان بیشتری را در معرض تهدید قرار میدهد.