پروندههای زندانیان سیاسی در معرض مجازات اعدام در ایران
پرونده شماره ۱۲ | شناسه پرونده: IRN-DP-1404-012 | آخرین بازبینی: شهریور ۱۴۰۵
| محبوبه شعبانی، متولد ۱۳۷۲ در مشهد، در شامگاه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ توسط نیروهای اداره اطلاعات در میدان آزادی مشهد بازداشت شد. بر اساس اطلاعات تدقیقشده این پرونده، اتهام «محاربه» در ارتباط با کمکرسانی به معترضان زخمی در جریان اعتراضات مشهد در ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ علیه او مطرح شده است. آخرین محل نگهداری اعلامشده او بند ۶ زندان وکیلآباد مشهد است. با توجه به اتهام مطرحشده، او در معرض خطر صدور حکم اعدام قرار دارد؛ در اطلاعات بررسیشده برای این گزارش، صدور حکم اعدام تأیید نشده است. |
اطلاعات کلیدی پرونده
| اطلاعات | عنوان |
| محبوبه شعبانی | نام کامل |
| ۱۳۷۲؛ تاریخ دقیق نامشخص | تاریخ تولد |
| با توجه به نبود تاریخ دقیق تولد، سن دقیق در این گزارش ثبت نشده است | سن |
| نامشخص در اطلاعات فعلی | شغل پیش از بازداشت |
| وضعیت تأهل و فرزند نامشخص؛ بنا بر گزارش ارائهشده، پدر و مادر او درگذشتهاند | وضعیت خانوادگی |
| ۱۳ بهمن ۱۴۰۴؛ میدان آزادی مشهد، مقابل یک باشگاه ورزشی | تاریخ و محل دستگیری |
| «محاربه»؛ در ارتباط با کمکرسانی به معترضان زخمی در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ | اتهامها |
| شعبه دادگاه در اطلاعات فعلی مشخص نشده است | مرجع رسیدگی |
| نامشخص | قاضی |
| نامشخص | وکیل |
| اتهام «محاربه» مطرح شده است؛ صدور حکم اعدام در اطلاعات فعلی تأیید نشده | حکم / وضعیت پرونده |
| بند ۶ زندان وکیلآباد مشهد | محل نگهداری کنونی |
زمینه و پیشینه انسانی
محبوبه شعبانی متولد ۱۳۷۲ در مشهد است. اطلاعات موجود درباره شغل، تحصیلات، وضعیت تأهل و فرزند او کافی نیست. بنا بر گزارش ارائهشده برای این پرونده، پدر و مادر او درگذشتهاند. برای حفظ دقت، جزئیات دیگری درباره وضعیت خانوادگی او بدون منبع تکمیلی در این گزارش اضافه نشده است.
بازداشت، محاکمه و صدور حکم
بر اساس اطلاعات تدقیقشده این پرونده، محبوبه شعبانی شامگاه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴، حوالی ساعت ۸ شب، توسط نیروهای اداره اطلاعات در میدان آزادی مشهد و مقابل یک باشگاه ورزشی بازداشت شد. بنا بر اطلاعات ارائهشده، بازداشت با حضور پنج مأمور مرد و یک مأمور زن و با توسل به خشونت شدید صورت گرفت و موتور شخصی او نیز مصادره شد. اطلاعات بررسیشده در این مرحله، ادعای مشخص و قابل تفکیکی درباره شکنجه پس از بازداشت ارائه نمیکند.
اتهام «محاربه» در ارتباط با کمکرسانی به معترضان زخمی در جریان اعتراضات مشهد در ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ علیه او مطرح شده است. بنا بر گزارش ههنگاو، ادعا شده که او با موتور، مجروحان را به مراکز درمانی و بیمارستان منتقل میکرد. در اطلاعات فعلی، نام قاضی، وکیل، شعبه دادگاه و متن تصمیم قضایی در دسترس نیست.
اطلاعات اولیه پرونده از ابلاغ عنوان «محاربه» خبر میدهد، اما مدرک موجود برای این گزارش صدور حکم اعدام را تأیید نمیکند. بنابراین وضعیت او در این گزارش «متهم به محاربه و در معرض صدور حکم اعدام» توصیف میشود، نه «محکوم به اعدام».
اظهارات زندانی یا خانواده از زندان
در اطلاعات بررسیشده برای این گزارش، نقلقول مستقیم و قابل استنادی از محبوبه شعبانی یا اعضای خانواده او از داخل زندان در دسترس نیست.
واکنش و عملکرد حکومت
بر اساس اطلاعات پرونده، نیروهای اداره اطلاعات مسئول بازداشت او معرفی شدهاند و اتهام «محاربه» در ارتباط با کمکرسانی به معترضان زخمی مطرح شده است. با این حال، در مدارک بررسیشده متن کیفرخواست یا رأی دادگاه، نام شعبه رسیدگیکننده، نام قاضی و مبنای حقوقی تفصیلی انتساب این اتهام موجود نیست. نبود این اطلاعات مانع ارزیابی کامل روند قضایی و وضعیت دقیق پرونده میشود.
واکنشهای بینالمللی
در اسناد ارائهشده برای این پرونده، واکنش اختصاصی و قابل استناد از سوی نهادهای سازمان ملل یا دیگر نهادهای بینالمللی درباره محبوبه شعبانی ثبت نشده است. گزارش ههنگاو نسبت به احتمال صدور حکم اعدام برای او هشدار داده است.
وضعیت کنونی و خطر اجرای حکم
آخرین محل نگهداری اعلامشده محبوبه شعبانی بند ۶ زندان وکیلآباد مشهد است. اطلاعات اولیه پرونده مدت بازداشت را در یک مقطع ۸۷ روز ثبت کرده است؛ از آنجا که این عدد به تاریخ مرجع وابسته است، در ارزیابی وضعیت کنونی به جای مدت ثابت، تاریخ بازداشت مبنا قرار گرفته است. اتهام «محاربه» خطر مواجهه با مجازات اعدام را ایجاد میکند، اما در اطلاعات بررسیشده صدور حکم اعدام تأیید نشده و مرحله دقیق رسیدگی قضایی نیز روشن نیست.
تحلیل حقوق بشری و دادرسی عادلانه
حق حیات: با توجه به اینکه اطلاعات موجود، رفتار منتسب به شعبانی را کمکرسانی و انتقال معترضان زخمی به مراکز درمانی توصیف میکند و ادعای قتل عمد در مواد بررسیشده ثبت نشده است، هرگونه توسل به مجازات اعدام در این پرونده نگرانی جدی از منظر ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی ایجاد میکند؛ این ماده در کشورهایی که هنوز مجازات اعدام را لغو نکردهاند، آن را به «شدیدترین جرایم» محدود میکند.
حق محاکمه عادلانه: نبود اطلاعات درباره شعبه دادگاه، قاضی، وکیل، متن کیفرخواست و مدارک مورد استناد، ارزیابی کامل رعایت تضمینهای دادرسی عادلانه را ممکن نمیکند. مقامهای مسئول باید دسترسی مؤثر به وکیل و امکان آمادهسازی دفاع را تضمین کنند و اطلاعات ضروری درباره روند رسیدگی را در اختیار متهم و وکیل او قرار دهند.
منع رفتار خشونتآمیز و بدرفتاری: گزارش توسل به خشونت شدید هنگام بازداشت نیازمند بررسی مستقل و بیطرفانه است. در مواد بررسیشده، شواهد کافی برای توصیف رفتار پس از بازداشت به عنوان شکنجه وجود ندارد؛ از این رو گزارش حاضر ادعایی فراتر از خشونت گزارششده هنگام بازداشت مطرح نمیکند.
جمعبندی
محبوبه شعبانی از ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ در بازداشت است و آخرین محل نگهداری اعلامشده او بند ۶ زندان وکیلآباد مشهد است. اتهام «محاربه» در ارتباط با کمکرسانی به معترضان زخمی علیه او مطرح شده و این وضعیت خطر مواجهه با مجازات اعدام را ایجاد کرده است. در عین حال، بر اساس اطلاعات بررسیشده برای این گزارش، صدور حکم اعدام تأیید نشده و اطلاعات کلیدی درباره شعبه دادگاه، قاضی، وکیل و مرحله دقیق رسیدگی همچنان در دسترس نیست.
فراخوان اقدام فوری
از نهادهای سازمان ملل، دولتها و سازمانهای بینالمللی حقوق بشری درخواست میشود وضعیت قضایی محبوبه شعبانی را پیگیری کرده و برای حفاظت از حقوق او اقدام کنند.
• از مقامهای مسئول بخواهند وضعیت دقیق قضایی، شعبه رسیدگیکننده و تصمیمهای صادرشده در پرونده را اعلام کنند.
• خواستار خودداری از صدور یا اجرای هرگونه مجازات اعدام و رعایت کامل حق حیات شوند.
• دسترسی محرمانه و مؤثر او به وکیل منتخب و زمان و امکانات کافی برای دفاع را تضمین کنند.
• درباره گزارش خشونت هنگام بازداشت، تحقیق مستقل و بیطرفانه انجام شود.
• تماس منظم با خانواده و دسترسی به مراقبت پزشکی لازم تضمین شود.
• هرگونه رسیدگی قضایی مطابق تضمینهای دادرسی عادلانه و بدون اتکا به اظهارات اخذشده تحت اجبار انجام شود.