پرونده‌های زندانیان سیاسی محکوم به اعدام در ایران
پرونده شماره ۱۶ | شناسه پرونده: IRN-DP-1404-016 | آخرین بازبینی: ۷ مهر ۱۴۰۵
| فرشاد اعتمادی‌فر، اهل روستای پیچاب از توابع شهرستان باشت، پس از بازداشت در ۲۵ خرداد ۱۴۰۲ و نگهداری طولانی‌مدت در بازداشت، به دو حکم اعدام محکوم شده است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، شعبهٔ یک دادگاه انقلاب اهواز به ریاست قاضی ادیبی‌مهر، حکم او را در ۲۰ تیر ۱۴۰۴ صادر و ابلاغ کرده است. گزارش‌های مربوط به شکنجه، بیماری و محرومیت از درمان، نگرانی دربارهٔ جان و سلامت او را افزایش می‌دهد. اطلاعات تکمیلی از تأیید حکم اعدام خبر می‌دهد، اما تاریخ، مرجع تأیید و وضعیت دقیق رسیدگی قضایی روشن نیست. |
اطلاعات کلیدی پرونده
| اطلاعات | عنوان |
| فرشاد اعتمادی‌فر | نام کامل |
| غلام | نام پدر |
| ۱۳۷۵؛ روز و ماه نامشخص | تاریخ تولد |
| ۲۹ یا ۳۰ سال در زمان بازبینی؛ ۲۸ یا ۲۹ سال در شهریور ۱۴۰۴ | سن |
| روستای پیچاب، از توابع شهرستان باشت، استان کهگیلویه و بویراحمد | محل تولد و سکونت |
| دیپلم؛ شغل پیش از بازداشت نامشخص | تحصیلات و شغل |
| نامشخص | وضعیت خانوادگی |
| ۲۵ خرداد ۱۴۰۲؛ محل دقیق دستگیری نامشخص؛ انتقال اولیه به بازداشتگاه ادارهٔ اطلاعات یاسوج | تاریخ و محل بازداشت |
| «محاربه به علت عضویت در مجاهدین خلق»، «تبلیغ علیه نظام» و «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» | اتهام‌های منتسب در کیفرخواست |
| «افساد فی‌الارض»، «عضویت در گروه‌های مخالف نظام» و «تبلیغ علیه نظام» | اتهام‌های ذکرشده در گزارش حکم |
| شعبهٔ یک دادگاه انقلاب اهواز | مرجع رسیدگی |
| ادیبی‌مهر | قاضی |
| نامشخص | وکیل و وضعیت دسترسی به دفاع |
| دو حکم اعدام؛ در اطلاعات اولیه، یک سال حبس نیز ذکر شده است | حکم |
| زندان شیبان اهواز | آخرین محل نگهداری گزارش‌شده |
| خبر تأیید و ابلاغ حکم در اطلاعات تکمیلی آمده است؛ تاریخ و مرجع تأیید مشخص نیست | وضعیت قضایی |
زمینه و پیشینه انسانی
فرشاد اعتمادی‌فر، فرزند غلام، متولد ۱۳۷۵ و دارای مدرک دیپلم است. او پیش از بازداشت در روستای پیچاب زندگی می‌کرد. اطلاعاتی دربارهٔ شغل، وضعیت تأهل یا افراد تحت سرپرستی او در دست نیست.
او پیش‌تر نیز در سال ۱۳۹۷ بازداشت شده بود؛ با این حال، جزئیات اتهام، مدت بازداشت و نتیجهٔ آن پرونده مشخص نیست.
بازداشت، محاکمه و صدور حکم
فرشاد اعتمادی‌فر در ۲۵ خرداد ۱۴۰۲ همراه با سامان حرمت‌نژاد و داوود حرمت‌نژاد توسط نیروهای اطلاعاتی بازداشت و به بازداشتگاه ادارهٔ اطلاعات یاسوج منتقل شد. در شرح بازجویی‌ها، نگهداری آنان در بازداشتگاه اطلاعات سپاه نیز ذکر شده است؛ ترتیب و تاریخ دقیق انتقال میان این بازداشتگاه‌ها روشن نیست.
بر اساس روایت‌های گردآوری‌شده، این سه نفر تحت بازجویی‌های مکرر، فشارهای امنیتی و شکنجه‌های جسمی و روانی قرار گرفتند. جزئیات روش‌های شکنجه، معاینهٔ پزشکی مستقل و وضعیت دسترسی آنان به وکیل در این دوره در دست نیست.
پس از مدتی، فرشاد اعتمادی‌فر و دو همراهش به زندان شیبان اهواز منتقل شدند. آنان پس از حدود پانزده ماه بازداشت، در شهریور ۱۴۰۳ به دادگاه احضار شدند. تاریخ دقیق جلسه و جزئیات دفاعیات مشخص نیست.
در ۲۰ تیر ۱۴۰۴، شعبهٔ یک دادگاه انقلاب اهواز به ریاست قاضی ادیبی‌مهر، بنا بر اطلاعات ارائه‌شده، فرشاد اعتمادی‌فر را به دو حکم اعدام محکوم کرد. سامان حرمت‌نژاد به دوازده سال و داوود حرمت‌نژاد به پانزده سال حبس محکوم شدند. متن کامل رأی و مبنای حقوقی صدور دو حکم اعدام برای فرشاد در دست نیست.
وضعیت جسمی و محرومیت از درمان
گزارشی به تاریخ ۱۷ شهریور ۱۴۰۳، وضعیت جسمی فرشاد اعتمادی‌فر را وخیم توصیف کرده و از بیماری‌های گوارشی مربوط به معده و روده و همچنین تنگی نفس او خبر داده است. تشخیص دقیق پزشکی و علت تنگی نفس مشخص نیست.
بر اساس همین گزارش، مقامات زندان مانع اعزام او به بیمارستان خارج از زندان شده‌اند. خانواده داروهای مورد نیاز را به زندان تحویل داده بودند، اما مسئولان از رساندن آن‌ها به او خودداری کرده‌اند؛ در حالی که بهداری زندان نیز داروهای لازم را در اختیار نداشته است. وضعیت درمان و سلامت او پس از این گزارش روشن نیست.
واکنش و عملکرد حکومت
در مرداد ۱۴۰۲، یک رسانهٔ وابسته به نهادهای امنیتی مدعی ارتباط این جوانان با سازمان مجاهدین خلق و برنامه‌ریزی برای «اقدامات ایذایی» در استان‌های فارس، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد شد. این ادعاها موضع منتسب به نهادهای امنیتی است و نباید به‌عنوان واقعیت اثبات‌شده تلقی شود. مدارک قابل ارزیابی دربارهٔ این ادعاها در اطلاعات پرونده موجود نیست.
همچنین توضیحی از سوی مقامات قضایی یا مسئولان زندان دربارهٔ گزارش‌های شکنجه، محدودیت درمان، مبنای دو حکم اعدام یا روند اعتراض به حکم در دست نیست.
وضعیت کنونی و خطر اجرای حکم
آخرین محل نگهداری گزارش‌شدهٔ فرشاد اعتمادی‌فر، زندان شیبان اهواز است. اطلاعات تکمیلی از تأیید و ابلاغ حکم اعدام خبر می‌دهد، اما مرجع و تاریخ این تأیید مشخص نشده است؛ بنابراین نمی‌توان آن را بدون اطلاعات بیشتر، تأیید قطعی در دیوان عالی کشور دانست.
وجود دو حکم اعدام، همراه با ابهام دربارهٔ وضعیت اعتراض و گزارش‌های محرومیت از درمان، ضرورت پیگیری فوری را نشان می‌دهد. با این حال، زمان اجرای حکم، انتقال به سلول انفرادی برای اجرای اعدام یا ابلاغ برنامهٔ اجرای حکم در اطلاعات موجود گزارش نشده است. وضعیت او پس از آخرین اطلاعات پرونده نیازمند به‌روزرسانی است.
تحلیل حقوق بشری و دادرسی عادلانه
حق حیات: مادهٔ ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، اعمال مجازات اعدام را به شدیدترین جرایم محدود میکند. در اطلاعات موجود، ارتکاب قتل عمد از سوی فرشاد اعتمادی‌فر گزارش نشده است. صدور حکم اعدام بر پایهٔ اتهام‌های سیاسی یا عضویت منتسب در یک سازمان، بدون احراز شرایط این معیار، نگرانی جدی دربارهٔ نقض حق حیات ایجاد میکند.
حق محاکمهٔ عادلانه: بازداشت طولانی پیش از رسیدگی، نامشخص بودن دسترسی به وکیل و نبود متن رأی و ادلهٔ قابل بررسی، ارزیابی رعایت تضمین‌های مادهٔ ۱۴ میثاق را دشوار میکند. در پرونده‌ای با مجازات اعدام، رعایت کامل این تضمین‌ها ضروری است.
ممنوعیت شکنجه و حفاظت از سلامت: گزارش‌های شکنجه و جلوگیری از دسترسی به دارو و درمان، مستلزم تحقیق مستقل است. در صورت تأیید، این رفتارها با ممنوعیت شکنجه و رفتار غیرانسانی و الزام رفتار انسانی با افراد محروم از آزادی تعارض دارد. هرگونه اظهارات اخذشده زیر شکنجه نیز نباید مبنای محکومیت قرار گیرد.
جمع‌بندی
فرشاد اعتمادی‌فر با دو حکم اعدام و سابقهٔ گزارش‌شدهٔ بیماری، شکنجه و محرومیت از درمان روبه‌رو است. نبود اطلاعات روشن دربارهٔ مرجع تأیید حکم، امکانات دفاع و وضعیت پزشکی، ضرورت توقف هرگونه اقدام برای اجرای اعدام و دسترسی فوری به اطلاعات قضایی و مراقبت درمانی را برجسته میکند.
فراخوان اقدام فوری
از نهادهای سازمان ملل، دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشری درخواست می‌شود برای حفاظت از جان و حقوق فرشاد اعتمادی‌فر اقدام کنند:
• توقف اجرای حکم اعدام و پیگیری لغو هر دو حکم.
• اعلام رسمی وضعیت قضایی، مرجع تأیید حکم و مسیر اعتراض یا فرجام‌خواهی.
• تضمین دسترسی محرمانه به وکیل منتخب و امکانات کافی دفاع.
• فراهم‌کردن معاینهٔ مستقل، دارو و اعزام به بیمارستان در صورت نیاز.
• تحقیق مستقل دربارهٔ گزارش‌های شکنجه و محرومیت از درمان.
• تضمین تماس و ملاقات منظم با خانواده و هرگونه رسیدگی مجدد در دادگاهی مستقل و بی‌طرف، بدون مجازات اعدام.
