ژانویه ۲۰۲۶ دورهای از خشونت بیسابقه حکومتی و تشدید گسترده نقض حقوق بشر در سراسر ایران را رقم زد. کشور شاهد یک قیام عظیم بود که در بیش از ۴۰۰ شهر شعلهور شد و با سرکوبی خونین و هماهنگ از سوی رژیم حاکم مواجه گردید. اگرچه این گزارش به افزایش نگرانکننده اعدامها در سیستم زندانهای ایران طی ماه ژانویه اختصاص دارد، اما باید تأکید شود که این اعدامها همزمان با یک کارزار بسیار گستردهتر و هولناکتر خشونت رخ دادهاند؛ کارزاری که به جنایات علیه بشریت در خیابانها انجامیده است.
شهادتهای شاهدان عینی، شواهد پزشکی و اسناد دولتی درزکرده نشان میدهد که رژیم ایران در جریان قیام ژانویه، سیاستی را به اجرا گذاشت که جز «سیاست نابودی» نمیتوان نامی بر آن نهاد. معترضان، مردان، زنان، جوانان، کودکان و حتی سالمندان، با نیروی مرگبار هدف قرار گرفتند؛ از جمله شلیک مستقیم به سر، قتلهای سبک اعدامِ مجروحان، و حذف سیستماتیک افرادی که تحت درمان پزشکی قرار داشتند. بیمارستانها به مراکز سرکوب بدل شدند، مجروحان در داخل مراکز درمانی ربوده یا کشته شدند، و گورهای جمعی، از جمله گورهایی که در گورستان بهشترضوان مشهد کشف شد، برای دفن مخفیانه جانباختگان مورد استفاده قرار گرفت.
رسانههای رسمی حکومتی مرگ ۳۱۱۷ معترض را تأیید کردند، اما برآوردهای معتبر نشان میدهد که شمار واقعی بهمراتب بالاتر است. دستکم ۵۰۰۰۰ نفر در سراسر کشور بازداشت شدند. پزشکان، هنرمندان، دانشجویان و وکلا در میان بازداشتشدگان بودند؛ بسیاری از آنان با ناپدیدسازی قهری، شکنجه و وادارشدن به اعترافات اجباری مواجه شدند. نیروهای امنیتی و مقامات قضایی آشکارا به هدف «مجازات سریع و خشن بدون توجه به تشریفات دادرسی» اذعان کردند.
یکی از افشاگرانهترین اظهارات از سوی احمد قادری، چهرهای وابسته به رژیم، مطرح شد که گفت رژیم باید معترضان را بهطور گسترده در خیابانها میکشت تا از «هزینه» اعدام آنان در زندانها جلوگیری کند. این اعتراف، ماهیت عامدانه و سیستماتیک کشتارها را آشکار میسازد، نه بهعنوان اعمالی خودبهخودی سرکوب، بلکه بهمثابه یک سیاست از پیشطراحیشده دولتی.
مانیتورینگ حقوق بشر ایران (Iran HRM) تأکید میکند که این جنایات هولناک، از جمله کشتار جمعی، شکنجه، خشونت جنسی و اعدامهای فراقضایی، نیازمند تحقیقاتی جامع و مستقل هستند. گزارشهای جداگانهای برای مستندسازی ابعاد کامل این جنایات و ارائه شواهد به نهادهای بینالمللی حقوق بشر بهمنظور پاسخگویی حقوقی منتشر خواهد شد.
با این حال، این گزارش بهطور مشخص بر اعدام زندانیان در ژانویه ۲۰۲۶ تمرکز دارد. بیش از ۳۴۱ مورد اعدام ثبت شده است که ۷۲ مورد آن تنها در روزهای پایانی ماه انجام شده، بهطور میانگین یک اعدام در هر دو ساعت. بسیاری از این اعدامها بهصورت مخفیانه و بدون دادرسی عادلانه انجام شدهاند و بیش از پیش استفاده رژیم از مجازات مرگ بهعنوان ابزاری برای ارعاب و انتقام را برجسته میکنند.
تداوم اعدامها در داخل زندانها بازتاب تلاش مداوم رژیم برای درهمشکستن اعتراضات فراتر از خیابانهاست. این، امتداد خاموشِ یک قتلعام است که با گلوله آغاز شد و با طناب دار ادامه مییابد.
نمای کلی اعدامهای ژانویه ۲۰۲۶
در ژانویه ۲۰۲۶، رژیم ایران دستکم ۳۴۱ نفر را در زندانهای خود اعدام کرد که شامل ۵ زن نیز میشود. این چهارمین ماه پیاپی است که شمار اعدامها از ۳۰۰ مورد فراتر میرود؛ امری که نشاندهنده یک راهبرد عامدانه و از سر استیصال دیکتاتوری حاکم برای ایجاد رعب و خاموشکردن قیام سراسری در جریان است. استانهای خراسان رضوی، خوزستان، اصفهان، لرستان، فارس و کرمان شاهد شمار بالاتری از اعدامها بودند. مجموع اعدامهای ژانویه ۲۰۲۶ بهطور چشمگیری از سالهای پیشین فراتر رفته است؛ از جمله حدود سه برابر ژانویه یا ماه دی ۱۴۰۴ (۱۱۷ مورد)، ۳٫۵ برابر دی ۱۴۰۳ (۱۰۱ مورد) و پنج برابر دی ۱۴۰۲ (۶۵ مورد)، که از یک کارزار سیستماتیک و شتابگرفته کشتار دولتی حکایت دارد.
تفکیک تفصیلی اعدامها در ژانویه ۲۰۲۶
۱ و ۳ ژانویه: در مجموع ۹ زندانی اعدام شدند. از جمله: ابراهیم بازوند ۳۵ ساله، هاشم معماری ۲۲ ساله و آرمان مسجدی در تبریز؛ اصغر شاهی ۲۸ ساله، خلیل رحمانی ۳۰ ساله و فهیم رسولزاده ۲۶ ساله در شیراز؛ خدایار میرزازاده در تایباد؛ ملا مرادقبادی در بجنورد؛ و حسین مراد زمانی در فردوس.
۴ ژانویه: ۱۶ زندانی به دار آویخته شدند؛ از جمله احمد ساکی و نورالدین عیدیزاده در نهاوند؛ اصغر بابایی در همدان؛ حمیدرضا مرادی در دزفول؛ شکرام مستی در کرمانشاه؛ محسن قائدرحمت در الیگودرز؛ سروش خانی در کرج؛ کاظم سوریان در خرمآباد؛ سجاد گلمحمدی در اردبیل؛ ولی کرمبیگی در بروجرد؛ آرمان نظری در سمنان؛ امین الهی در قم؛ سعید رستمی در قزوین؛ زندانیای به نام نیما در بندرعباس؛ ابراهیم بازوند در تبریز؛ و آیدین صلواتی در اراک.
۵ ژانویه: ۱۶ زندانی از جمله یک زن به نام طیبه حکمت اعدام شدند. قربانیان عبارت بودند از: آرمین آقایی در کرمان؛ اللهکرم بیگی در بم؛ سیاوش نامداری در گرگان؛ نورمحمد شاهسواری در یزد؛ فریدون مشیریخواه و یک زندانی دیگر در اهواز؛ مجتبی رضایی در ساوه؛ غلامرضا سعیدی در کاشان؛ طیبه حکمت و کریم عسگری در زنجان؛ امیر سرلک ۲۷ ساله در دورود؛ و ساسان جورابلوی در نیشابور. همچنین عبدالله دشتی در بهبهان، عبدالناصر شبانی در اهواز، محمدجواد رسولی در نوشهر و رستم حریری در سمنان در این روز اعدام شدند.
۶ ژانویه: ۱۲ زندانی اعدام شدند: فرجالله تبرک در برازجان؛ مهران چوپانی در جیرفت؛ مسلم حاجیبابایی و یک زندانی دیگر در اهواز؛ سلطانمراد رسولی در خواف؛ کرم شاهبَهری در بیرجند؛ فردین سهرابزاده در ایلام؛ محسن تیموری در رشت؛ همچنین مجید مددی در فردوس؛ ارسلان عربی در رشت؛ علیبخشی خانمحمدی در بوکان؛ و امیر حمزهپالنگی، شهروند بلوچ ۲۱ ساله، در کرمان.
۷ ژانویه: در مجموع ۳۳ زندانی، از جمله یک زن به نام سهیلا عزیزی، اعدام شدند. از جمله: علی اردستانی (فرزند احمد) با اتهام «جاسوسی»؛ کاوه پناهی و علی نیرنگ در یزد؛ یزدان الهیاری، حال پیشوا، امید نوبخت و زندانیای با نام خانوادگی حسینی در زندان قزلحصار؛ خدا رحم مهری در اسفراین؛ احمد همتی در گناباد؛ مهیار محمدی در سنندج؛ کریم بزرگکار و محمد جولایی در دزفول؛ شریف حدادی در ماهشهر؛ محمد مرادی و سهراب نیرومند در بندرعباس؛ روحالله آقاپور در مهاباد؛ عباس (الماس) مهدینژاد در سبزوار؛ باقر بازوند در ملایر؛ بهمن یاربگی در دامغان؛ مصیب چمانی در چابهار؛ سهیلا عزیزی و یک زندانی دیگر در مشهد؛ داوود باقرزاده در بوشهر؛ بهزاد علیپور در شهرکرد؛ خدامراد همتی در کاشمر؛ سبحان یگانه در شیراز؛ و حامد نیازی در قزلحصار.
۸ ژانویه: ۷ زندانی اعدام شدند: رامین نوازی در بجنورد؛ شهرام آغچِلی در ساری؛ ولیکرم بیگی در قوچان؛ نعمت غلامی؛ جمیلالله شاهی؛ محمد اشرف ۳۳ ساله؛ و یک زندانی دیگر در تایباد.
۱۰ ژانویه: ۱۱ زندانی به دار آویخته شدند: مصطفی شیخی در خرمآباد؛ سامیار امکانی در کرمانشاه؛ ابراهیم رایتی در همدان؛ بهمن شکری در دزفول؛ مسعود مردانی در یاسوج؛ مهدی بابایی در نهاوند؛ ساسان امینی و یک زندانی دیگر در کرج؛ رضا شاهمحمدی؛ یونس پارسا؛ و یک زندانی دیگر در الیگودرز.
۱۱ ژانویه: ۹ زندانی اعدام شدند: عبدالْحسین ذاکیپور در اراک؛ ملا جوزیپور در سمنان؛ سمیراد زالی در بروجرد؛ آیین موسوی در قم؛ حمید خطیب در اردبیل؛ جبار قلیپور در قزوین؛ بهزاد نیازی و یک زندانی دیگر در بندرعباس؛ و علیرضا باقری در تبریز.
۱۲ ژانویه: ۱۲ زندانی به دار آویخته شدند: آرتا سعیدی در نوشهر؛ علی تیموری در گرگان؛ پرویز خانی در نیشابور؛ سبحان قاسمی در دورود؛ حسین جلیلی در زنجان؛ ستار احمدی و سه زندانی دیگر در اصفهان؛ جواد بهرامی در ساوه؛ سجاد بامری در کرمان؛ و حبیبالله شاکری در کاشان.
۱۳ ژانویه: ۱۴ زندانی، از جمله یک زنِ بینام، اعدام شدند: جلال بختیاری در برازجان؛ کریم پیری در بم؛ کیومرث سنایی در خواف؛ عزیز علیپناهی، حامد لطیفی و یک زندانی دیگر در یزد؛ نجفعلی نوابی در جیرفت؛ محمدامین بغلانی در اهواز؛ مرتضی غلامی در ایلام؛ سهراب فتحی در بیرجند؛ اکرم رضایی و حمزه جعفری در رشت؛ کوروش بزرگمهر در سنندج؛ و محمدجواد نعیمی در گناباد.
۱۴ ژانویه: ۱۶ زندانی اعدام شدند: خسرو عبدی در سبزوار؛ یاسر اکبری در شهرکرد؛ آرمان محمدیان و مصطفی عزیزی در کاشمر؛ داریوش بزرگی و مهرشاد اسدآبادی در مهاباد؛ شریف دهقانی در شیراز؛ آرمین آقاپور در بوشهر؛ جلیل شاهبازی در مشهد؛ علی آقاهمتی در چابهار؛ موسی عسگری در دامغان؛ سیدعلی حاتمی در فردوس؛ احسان انصاری در قوچان؛ عزیز مرادحسینی در اسفراین؛ برزو مهدینیا در ملایر؛ و فرشاد حیدرکیا در بجنورد.
۱۵ ژانویه: ۴ زندانی به دار آویخته شدند: عظیم عماری در بهبهان؛ صالح کعبی در ماهشهر؛ امید جمشیدی (مهرابی) در ساری؛ و یک زندانی دیگر در تایباد.
۱۷ ژانویه: ۶ زندانی اعدام شدند: افشین جباری ۳۰ ساله، خیرالله گلجانی و کامران منافعی در قزوین؛ مالک کاوهای در بندرعباس؛ یارمراد بخشی در اردبیل؛ و ابوطالب غلامی در تبریز.
۱۸ ژانویه: ۱۴ زندانی به دار آویخته شدند: یزدان مردانپور در کرمانشاه؛ فریدون گودرزی در الیگودرز؛ پویا نجفی در دزفول؛ بیژن شاهرخّی در خرمآباد؛ اکبر گنجی در نهاوند؛ علیاصغر شاهی در یاسوج؛ شیروده مقصودی در بروجرد؛ اسد صلاحشور در سمنان؛ اسحاق نیازی در اراک؛ سوشا عبدی در همدان؛ عبدالْحسین یاری در کرج؛ مصطفی کوشکی و یک زندانی دیگر در قم؛ و کیان منوچهری ۲۲ ساله در یزد.
۱۹ ژانویه: ۹ زندانی، از جمله یک زن به نام کیمیا خانی، اعدام شدند: ایمان نیری در کرمان؛ گودرز برزگر در کاشان؛ فرامرز آموزاد در نوشهر؛ بهرام حسنپور در ساوه؛ کیارش لنگرودی در زنجان؛ کبیر اخلاقی در گرگان؛ نوید جباری در نیشابور؛ علیرضا بارانی در دورود؛ و کیمیا خانی در اصفهان.
۲۰ ژانویه: ۸ زندانی به دار آویخته شدند: مردان سعیدی در بیرجند؛ فرود سگوند در خواف؛ کامران قیاسوند در ایلام؛ میکائیل بهاری در برازجان؛ نادر عینی در بم؛ مبین گلمحمدی در یزد؛ سیروس مشکینی در جیرفت؛ و راستین مجیدی در اهواز.
۲۱ ژانویه: ۲۱ زندانی اعدام شدند: مؤمن عبدیپور در ماهشهر؛ اشکان کهر و یک زندانی دیگر در رشت؛ جلال پاپی در نوشهر؛ شهاب سفری در سنندج؛ تورج رشیدی در اسفراین؛ هوشنگ ملکی در فردوس؛ محمدکریم نجفی و امیر مقدم در زندان قزلحصار؛ سعید جوان در دامغان؛ جمشید خانزاده در شهرکرد؛ جبار گنجی در چابهار؛ نبیالله کعبی در بوشهر؛ سیاوش عربی در کاشمر؛ سلطانمراد شرافینیا در سبزوار؛ آوات امیری در مهاباد؛ ولیکرم سوری در خرمآباد؛ کیارش دیناری در ملایر؛ و موسی صدری، افشین محمدی و یک زندانی دیگر در شیراز.
۲۲ ژانویه: ۲ زندانی—نریمان سهرابی در بجنورد و عبدالله پنجشیری در تایباد—به دار آویخته شدند.
۲۴ ژانویه: ۱۶ زندانی اعدام شدند. از جمله امانج کاروانچی و ارسلان (عبدالرحمان) شیخی که به اتهام «بغی» (قیام مسلحانه) بهدلیل عضویت ادعایی در داعش به دار آویخته شدند. دیگر قربانیان عبارت بودند از: نجفعلی سگوند در خرمآباد؛ آریو امامی در کرج؛ رضا گودرزی در الیگودرز؛ صفی عبدولی در دزفول؛ شایان نورمحمدی در همدان؛ زندانیای به نام جعفرزاده در سنندج؛ امین معتمدی در یاسوج؛ مصطفی محمدی در نهاوند؛ و نریمان خردمند در کرمانشاه. همچنین سجاد فرهادپور ۲۷ ساله در خمین، سه زندانیِ بینام در قزلحصار (کرج)، و طالب محمدیان در سمنان اعدام شدند.
۲۵ ژانویه: ۱۴ زندانی، از جمله یک زن به نام لیلا جودکی، به دار آویخته شدند: علی مرادی و محمد نوحانی—شهروندان بلوچ—در زاهدان؛ بهرام حدادشکری ۲۸ ساله و سیاوش درستکار در اردبیل؛ ابراهیم عبدولی و پژمان صفری در تبریز؛ لیلا جودکی در قم؛ علیمحمد بهجت در بروجرد؛ محمود شفیعی در سمنان؛ تیمور رستمی در قزوین؛ احمد جلیلی در بندرعباس؛ مجید ترکی در نوشهر؛ اسماعیل نیازی در اراک؛ و مهدی علیحسینی در اهواز.
۲۶ ژانویه: ۱۰ زندانی اعدام شدند: جواد شعبانی در نوشهر؛ احسان کامرایی در نیشابور؛ محمد قرچه در زنجان؛ سعید قاسمی در ساوه؛ اشکان خدایی و یک زندانی دیگر در اصفهان؛ رحمان نوبخت در گرگان؛ سامان سرلک در دورود؛ امیرحسین فغانی در کاشان؛ و داریوش مهرانی در کرمان.
۲۷ ژانویه: ۱۱ زندانی به دار آویخته شدند: جواد حقیقت و ابوالفضل بیگمحمدی در زنجان؛ رجبعلی نورزاد در رشت؛ خداکرم مرادی در بیرجند؛ سنجر دولترشید در بم؛ مجتبی عزیزی در خواف؛ قباد فتحی در ایلام؛ عباس کرمی در برازجان؛ مهدی بلالی در اهواز؛ مهران اخباری در جیرفت؛ و کریم انهساری در یزد.
۲۸ ژانویه: ۱۶ زندانی اعدام شدند. از جمله حمیدرضا ثابت اسماعیلپور (فرزند غلامحسین) که به اتهام «جاسوسی و همکاری اطلاعاتی» با یک سرویس متخاصم اعدام شد. دیگر قربانیان عبارت بودند از: سعید مالیکان در قزلحصار؛ فؤاد امینی در مهاباد؛ سجاد خانی در اسفراین؛ فرهاد نمازی در سبزوار؛ آرشیا چگنی در شیراز؛ نیما افشاری در ملایر؛ خسرو پزشکی در دامغان؛ آرمین آقاپور در مشهد؛ یک زندانی در چابهار؛ درویشعباس یادگاری در کاشمر؛ حسین موسوی در شهرکرد؛ مختار حسنی در بوشهر؛ و هاشم عباسی در اهر. همچنین امیر روحی در کرمان و امیرحسین توکلی زانیانی در شهرکرد اعدام شدند.
نتیجهگیری و فراخوان به اقدام
تشدید بیامان اعدامها در ژانویه ۲۰۲۶، با ثبت ۳۴۱ مورد، نشانگر تلاشهای نومیدانه رژیم ایران برای چنگزدن به قدرت در بحبوحه قیام سراسری رو به تشدید است. این شیوههای بیرحمانه، از جمله محاکمات ناعادلانه و اعدامهای جمعی، صرفاً اقدامات قضایی نیستند؛ بلکه ابزارهای سرکوب سیاسی برای ارعاب جامعه و خاموشکردن اعتراضاند.
مانیتورینگ حقوق بشر ایران (Iran HRM) بهطور قاطع این جنایات را محکوم میکند و از جامعه بینالمللی، از جمله تمامی سازمانهای حقوق بشری، سازمان ملل متحد و مدافعان عدالت، میخواهد فوراً و قاطعانه اقدام کنند. ضروری است که رژیم ایران بابت جنایات فاحش علیه بشریت پاسخگو شود و برای توقف ماشین اعدام و سرکوب علیه شهروندان خود تحت فشار قرار گیرد.
