ماه دسامبر ۲۰۲۵ شاهد موجی شدید و فزاینده از نقض حقوق بشر در سراسر ایران بود که با تعداد نگرانکنندهای از اعدامها، سرکوب مستمر مخالفان سیاسی و شرایط غیرانسانی زندانها مشخص شد. مانیتورینگ حقوق بشر ایران (Iran HRM) در این دوره حداقل ۳۷۶ اعدام، شامل ۱۰ زن، را ثبت کرده است. دستگاه قضایی رژیم استفاده از مجازات اعدام را به عنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی، به ویژه علیه افرادی که به همکاری با گروههای اپوزیسیون، به ویژه سازمان مجاهدین خلق ایران متهم شدهاند، تشدید کرد.
اعدامها و احکام اعدام
تعداد کل اعدامهای ثبت شده برای دسامبر ۲۰۲۵ به ۳۷۶ نفر، از جمله ۱۰ زن، رسید. این آمار نگرانکننده بر اتکای رژیم به مجازات اعدام برای ایجاد ترس و سرکوب نارضایتیهای گسترده تأکید دارد. موج اعدامها در طول ماه بیوقفه ادامه یافت و افراد متعددی در زندانها و شهرهای مختلف به دار آویخته شدند. به عنوان مثال، تنها در سه روز اول دسامبر، اعدام حداقل ۴۴ نفر تأیید شد، از جمله کیوان شاهبخش (۲۹ ساله، بم)، ایمان مرتضایی (۳۹ ساله، سمنان)، ابوالفیض داوودی (سمنان)، حسام نوروزی (مشهد)، امیر امامی (زندان قزلحصار)، علی کلهر (گرگان)، مهدی جوانمردی (۳۸ ساله، رشت)، پیرولی شعبانی (سبزوار) و یوسف جمشیدی (مهرابی، ۲۲ ساله، بندرعباس).
در میان قربانیان ۲ دسامبر، ۲۰ نفر از جمله یک نفر در سمنان به طور علنی به دار آویخته شدند. از جمله میتوان به محمدجعفر علینیا (بهبهان)، ابراهیم کلاگر (نوشهر)، عباس مظفریزاده (۲۷ ساله، قم)، سلطان مراد نصیری (اسفراین)، محمود عبداللهی (یزد)، جلال خورشیدی (یزد)، علی نیرنگ (یزد)، محمود نوری (سمنان)، حسین شفیعیزاده (سمنان)، غلامرضا بهرامی (سمنان) و هفت نفر دیگر در اصفهان اشاره کرد که از جمله آنها شهاب مختاری، عبدالله براهویی (۳۹ ساله، هموطن بلوچ)، مهرداد اسپید (۳۸ ساله) و میثم پناهی (۳۷ ساله) بودند. در ۱ دسامبر، ۱۱ زندانی اعدام شدند، از جمله سیدعلی حاجیپور (تایباد)، جواد سوری (شهرکرد)، طیب مینایی (اهواز)، نورخدا اکرمی (قم)، حسین زمانی (دورود)، سپهر گودرزی (بروجرد) و ابراهیم تبریزی (مهاباد).
در ادامه ماه، بین ۶ تا ۱۰ دسامبر، حداقل ۷۹ زندانی اعدام شدند. در ۱۰ دسامبر، ۲۳ زندانی به دار آویخته شدند، از جمله علی شاملو (بجنورد)، منوچهر نوایی (تایباد)، یاسر جهانتیغ (ساری)، کبیر محمودوند (ماهشهر)، محمد قهرمانی (فردوس)، ساسان شیخبیگی (بهبهان)، رضا سبزی (ملایر)، نعمت بهیرایی (بوشهر)، حسنمراد حقی (دامغان)، کوروش سبزی (کاشمر)، محمدکریم سیادی (شهرکرد)، خدابخش الیاسی (شیراز)، سهیل حمیدی (مهاباد)، نورمحمد شعبانی (سبزوار)، و سعید خوشکلام (۲۷ ساله) و مهرداد میرزایی (۳۸ ساله) در رشت. در ۱۷ دسامبر، ۱۳ زندانی دیگر اعدام شدند، از جمله محمد باقلانی (بوشهر)، سجاد فرهمند (چابهار)، مهرشاد عسکری (دامغان)، پرویز شعبانی (مشهد)، یارولی عظیمی (کاشمر) و راضیه عباسی (قزلحصار)، یک زن. بین ۱۳ تا ۱۷ دسامبر، مجموعاً ۶۲ زندانی، شامل سه زن، اعدام شدند.
زندانیان سیاسی در معرض اعدام
چندین زندانی سیاسی، که بسیاری از آنها به حمایت از سازمان مجاهدین خلق متهم هستند، در ماه دسامبر همچنان در معرض اعدام قریبالوقوع قرار داشتند یا احکام اعدامشان تأیید مجدد شد:
- محمدجواد وفایی ثانی: قهرمان و مربی بوکس ۳۰ ساله مشهدی، در ژانویه ۲۰۲۰ دستگیر و تحت شکنجههای وحشیانه قرار گرفت. حکم اعدام او به دلیل حمایت از سازمان مجاهدین خلق برای سومین بار توسط دیوان عالی تأیید و درخواست اعاده دادرسی وی در ۱۵ دسامبر رد شد. او به سلول انفرادی زندان وکیلآباد منتقل شد که نشانهای از اعدام قریبالوقوع اوست. رژیم حتی از حضور وی در مراسم تشییع جنازه پدرش، که در اثر اندوه ناشی از تأیید حکم اعدام پسرش درگذشت، جلوگیری کرد.
- بابک علیپور، پویا قبادی، وحید بنیعامریان، محمد تقوی، اکبر (شاهرخ) دانشور و ابوالحسن منتظر: در ۷ دسامبر، احکام اعدام این شش زندانی سیاسی که همگی به عضویت در سازمان مجاهدین خلق متهم بودند، تأیید مجدد شد. بازپرسی مجدد آنها در ۱۶ نوامبر، به گزارشها، محاکماتی نمایشی بود که جلسات انفرادی تنها چند دقیقه به طول انجامید. ابوالحسن منتظر (۶۶ ساله) و محمد تقوی (۵۹ ساله) از زندانیان سیاسی سابق دهه ۱۳۶۰ هستند و از بیماریهای جدی رنج میبرند.
- کریم خجسته: مهندس ۶۲ ساله ماشینآلات صنعتی و زندانی سیاسی سابق دهه ۱۳۶۰، در ۶ دسامبر از حکم اعدام خود به اتهام «بغی» به دلیل حمایت از سازمان مجاهدین خلق مطلع شد.
- احسان رستمی: جامعهشناس و ناشر فرهنگی ۳۶ ساله، در ۱۰ دسامبر به اتهام «بغی» متهم شد که میتواند منجر به حکم اعدام شود. او در اوت به همراه خویشاوندانش دستگیر و تحت شکنجههای غیرانسانی قرار گرفت. او و پسرعمویش رامین رستمی ۲۳ روز اعتصاب غذا کردند. پدر ۶۳ ساله او، جهانگیر رستمی، معلم بازنشسته، نیز دستگیر، به شدت کتک خورده و با صورت خونین در برابر پسرش آورده شد تا او را وادار به اعتراف کند.
شرایط زندان و مرگ در بازداشت
زندانهای رژیم همچنان با شرایط اسفناک و محرومیت سیستماتیک از مراقبتهای پزشکی مشخص میشوند:
- زندانیان سیاسی زن در اوین: زندانیان سیاسی زن به بند زیرزمینی در اوین، تقریباً ۴۰ پله زیر سطح زمین، منتقل شدند. این مکان بسیار مرطوب، کثیف و مملو از جوندگان و حشرات توصیف شده است که به وضوح شکنجه محسوب میشود، به ویژه برای زندانیان بیمار. از جمله آنها فاطمه ضیایی (۶۸ ساله) است که از بیماری اماس پیشرفته، سل و عفونت داخلی رنج میبرد، و شیوا اسماعیلی که دوران محکومیت ۱۰ ساله خود را میگذراند و از درد مزمن و شدید کمر رنج میبرد. هر دو از دسترسی به درمان تخصصی محروم هستند.
- زینب حسبه و دیگران: زینب حسبه، به ۱۵ سال زندان محکوم و به زندان سپیدار اهواز منتقل شد. همسرش، زندانی سیاسی مسعود جامعی، به دلیل وابستگی به سازمان مجاهدین خلق با دو حکم اعدام روبروست. به همین ترتیب، داوود و سامان حرمتنژاد به ترتیب به ۱۵ و ۱۲ سال زندان به اتهام «محاربه» و عضویت در سازمان مجاهدین خلق محکوم شدند.
- کاوه احمدزاده: زندانی سیاسی کاوه احمدزاده در ۹ دسامبر در زندان مرکزی بوکان به دلیل حمله قلبی و عدم رسیدگی پزشکی به موقع و تأخیر در انتقال به بیمارستان درگذشت.
- سعید ماسوری: سعید ماسوری، یکی از قدیمیترین زندانیان سیاسی ایران، که ۲۵ سال بدون یک روز مرخصی پزشکی در زندان بوده، در ۲۷ دسامبر به دستور دادستان از ملاقات محروم شد که تلاشی برای شکستن مقاومت اوست.
صد و یکمین هفته کمپین «سه شنبه های نه به اعدام»
در روز سهشنبه، ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، زندانیان سیاسی در ۵۵ زندان و بازداشتگاه در سراسر ایران، اعتصاب غذایی هماهنگی را آغاز کردند که نشانهای از ورود کمپین «سهشنبههای نه به اعدام» به صد و یکمین هفته پیاپی خود بود. این نقطه عطف بیسابقه، نشاندهنده گسترش مقاومت درون و بیرون دیوارهای زندان است و همزمان با اعتراضات گسترده و اعتصاب بازاریان در تهران و دیگر شهرها صورت گرفت. کمپین در بیانیهای، تشدید استفاده حکومت از مجازات اعدام را بهعنوان ابزاری برای سرکوب اعتراضات مردمی محکوم کرده و اعلام کرد که از اواخر دسامبر، بیش از ۹۶ نفر اعدام شدهاند؛ از جمله یک زن در زندان وکیلآباد مشهد و دو زندانی سیاسی کُرد که به تازگی به اعدام محکوم شدهاند. زندانیان، ضمن تبریک کریسمس به جامعه مسیحیان، بر تعهد خود به عدالت و کرامت انسانی تأکید کردند و با استناد به سخنان عیسی مسیح، امید و پایداری خود را ابراز داشتند. در شهرهای مختلف کشور، تظاهرات مردمی همصدا با مطالبات زندانیان برگزار شد؛ جایی که شهروندان، دانشجویان، بازنشستگان و خانوادههای قربانیان اعدام، علیه خشونت قضایی و مجازات مرگ شعار سر دادند. این اعتصاب غذا، پیام روشنی از همبستگی ملی برای پایان دادن به اعدام و سرکوب در ایران بود.
مجمع عمومی سازمان ملل نقض حقوق بشر در ایران را محکوم کرد
در ۱۸ دسامبر، مجمع عمومی سازمان ملل متحد هفتاد و دومین قطعنامه خود را در محکومیت نقض جدی، گسترده و سیستماتیک حقوق بشر توسط رژیم ایران به تصویب رساند. این قطعنامه به طور خاص بر استفاده نگرانکننده، مستمر و گسترده از مجازات اعدام، از جمله اعدامها بر اساس اعترافات اجباری، بدون محاکمه عادلانه، و به طور نامتناسب علیه زنان، اقلیتهای قومی و مذهبی و نوجوانان تأکید کرد. این قطعنامه همچنین شکنجه، خشونت جنسیتی، رفتارهای غیرانسانی، بازداشتهای خودسرانه و محرومیت سیستماتیک از درمان پزشکی زندانیان را محکوم کرد. نکته مهم این است که برای اولین بار، قطعنامه به کشتار ۱۳۶۷ اشاره کرد و بر ادامه مصونیت عاملان آن و نقش آن در تداوم جنایات علیه بشریت تأکید کرد.
فراخوان به اقدام
مانیتورینگ حقوق بشر ایران (Iran HRM) نقض فاحش حقوق بشر توسط رژیم ایران در دسامبر ۲۰۲۵ را به طور قاطع محکوم میکند. تشدید نگرانکننده اعدامها، رفتار ظالمانه با زندانیان سیاسی، محرومیت از حقوق اساسی و سیاستهای سرکوبگرانه علیه کارگران، نیازمند اقدام فوری و قاطع بینالمللی است. ایران اچآرام از سازمان ملل متحد و نهادهای ذیربط آن، اتحادیه اروپا، کشورهای عضو آن و تمامی سازمانهای بینالمللی حقوق بشری میخواهد که:
- اقدامات فوری برای نجات جان تمامی زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، از جمله محمدجواد وفایی ثانی، کریم خجسته، احسان رستمی، بابک علیپور، پویا قبادی، وحید بنیعامریان، محمد تقوی، اکبر (شاهرخ) دانشور و ابوالحسن منتظر، اتخاذ کنند.
- استفاده رژیم از مجازات اعدام به عنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی را به شدت محکوم کرده و خواستار توقف فوری تمامی اعدامها شوند.
- شرایط فاجعهبار زندانها، به ویژه رفتار غیرانسانی با زندانیان سیاسی زن در اوین و محرومیت از مراقبتهای پزشکی برای زندانیان بیمار وخیم مانند فاطمه ضیایی و شیوا اسماعیلی، را بررسی کنند.
- یک هیئت حقیقتیاب بینالمللی برای بازدید از زندانهای ایران و ارزیابی وضعیت زندانیان سیاسی و سایر بازداشتشدگان اعزام کنند.
- رژیم ایران را تحت فشار قرار دهند تا به استانداردهای بینالمللی کار پایبند باشد و اقدامات سرکوبگرانه خود را علیه کارگران متوقف کند و ایمنی و حقوق اساسی آنها را تضمین کند.