استفاده ابزاری از اعدام؛ حربهای حکومتی برای خاموشکردن اعتراضات و پایمالکردن حق حیات
تحلیلی بر موج اعدامهای سازمانیافته و با شتاب در ده روز اول قیام دی ۱۴۰۴
۱. اعدام؛ تنها ابزار کنترل جامعه انفجاری
در حالی که قیام سراسری دیماه ۱۴۰۴ لرزه بر ارکان حاکمیت انداخته و مردم با صدایی رسا خواستار تغییر بنیادین شدهاند، رژیم جمهوری اسلامی نه تنها دست از کشتار برنمیدارد، بلکه ماشین اعدام را با شتابی بیسابقه به حرکت درآورده است. برای این رژیم، اعدام یک ضرورت سیاسی و اهرم اصلی برای «بقای حاکمیت» و «کنترل جامعه» است تا با ایجاد فضای رعب و وحشت، مانع از پیوستن تودههای بیشتر به قیام شود.
۲. آمار هولناک اعدامها در سال ۲۰۲۵
طبق گزارش سالانه مانیتورینگ حقوق بشر ایران (Iran HRM)، سال ۲۰۲۵ میلادی با رکوردشکنی بیسابقه در تاریخ ۳۷ ساله اخیر به پایان رسید. رژیم ایران در این سال دستکم ۲۱۶۷ زندانی را در زندانهای مختلف کشور اعدام کرده است که این آمار نسبت به سال قبل، ۹۹۳ اعدام، رشدی ۱۱۸ درصدی نشان میدهد.
۳. ماشین کشتار در ۱۰ روز اول قیام (از ۲۸ دسامبر تا ۶ ژانویه)
طبق منابع مانیتورینگ حقوق بشر ایران در ۱۰ روز اول قیام یعنی از ۲۸ دسامبر تا ۶ ژانویه دستکم ۱۱۲ زندانی شامل یک زن اعدام شده اند. تفکیک روزانه آمار اعدام در این ده روز به شرح زیر است:
- ۶ ژانویه اعدام ۱۴ زندانی از جمله یک زن در ایلام، بیرجند، خواف، جیرفت، برازجان،اهواز، رشت، زنجان، سمنان، تبریز و کاشان
- ۵ ژانویه اعدام ۱۱ زندانی در نیشابور، دورود، زنجان، کاشان، ساوه، اصفهان، بم، یزد، گرگان و کرمان
- ۴ ژانویه اعدام۱۶زندانی در اراک، تبریز، بندرعباس، قزوین، قم، سمنان، بروجرد، اردبیل، خرمآباد، کرج، الیگودرز، کرمانشاه، دزفول، همدان و نهاوند
- ۳ ژانویه اعدام ۳ زندانی در زندان عادلآباد شیراز
- ۲ ژانویه اعدام ۵زندانی در کاشمر، اسفراین، نوشهر، قوچان و سنندج
- ۱ ژانویه اعدام ۹ زندانی در تایباد، بجنورد، فردوس، ساری، ماهشهر، اصفهان، بهبهان و بوکان
- ۳۱ دسامبر اعدام ۱۷ زندانی در اردبیل، قزلحصار کرج، ملایر، مهاباد، دامغان، چابهار، شیراز، مشهد، بوشهر، کاشمر، شهرکرد، رشت و سبزوار
- ۳۰ دسامبر اعدام ۱۰ زندانی در سمنان، جیرفت، یزد، برازجان، ایلام، خواف، بیرجند، بم و اهواز
- ۲۹ دسامبر اعدام ۱۸ زندانی در تبریز، ساری، قزوین، قم، همدان، نیشابور، گرگان، زنجان، اصفهان، دورود، ساوه، کرمان، کاشان
- ۲۸ دسامبر اعدام ۹ زندانی در اراک، تبریز، اردبیل، سمنان، قم، بندرعباس، بروجرد و قزوین
۴. پیوند اعدام و سرکوب
حاکمیت در حالی که در خیابان با گلوله جنگی با معترضان برخورد میکند (دستکم ۳۱ کشته تدقیق شده تا ۱۶ دی)، در زندانها نیز چوبههای دار را برای خفه کردن صدای جامعه با شدت هر چه تمامتر برپا کرده است. دستور اژهای برای «محاکمههای سریع و کوتاه»، عملاً به معنای صدور احکام مرگ بدون طی کردن کمترین روال قانونی است.
۵. وظایف فوری جامعه بینالمللی
با توجه به آمار ۱۱۲ اعدام تنها در ده روز اول قیام و دست کم ۳۱ کشته در طی این مدت، سکوت جامعه جهانی به مثابه تایید این جنایت است. نیاز است که جامعه جهانی بلافاصله دست به اقدامهای زیر بزند:
- ممانعت از صدور هرگونه حکم اعدام برای معترضان: با توجه به تهدیدهای صریح مقامات قضایی، سازمان ملل باید تضمینهای اجرایی برای جلوگیری از صدور احکام جدید بگیرد.
- ارجاع فوری پرونده اعدامها و سرکوب اخیر به شورای امنیت سازمان ملل: اعدامهای دستجمعی مصداق بارز جنایت علیه بشریت است.
۳. انزوای دیپلماتیک مقامات مسئول: تعلیق تمامی روابط سیاسی و اقتصادی تا زمانی که دولت بهطور کامل ماشین اعدام را متوقف کرده و با معیارهای بینالمللی حقوق بشر مطابقت پیدا کند.
- مسئول دانستن این رژیم و مورد حساب قرار دادن آن برای اعمال جنایت علیه بشریت در ایران