بازداشتگاههای مخفی، منطقه خاکستری جنایت علیه بشریت
بازداشتگاه سروش در مشهد، یک بازداشتگاه موقت و مخفی است که در ساختمان بازداشتگاه سروش در پشت یک سوله ورزشی ساخته شده است. این سوله بهعنوان پوشش بصری عمل میکند. مطابق منابع مانیتورینگ حقوق بشر ایران این بازداشتگاه محل انتقال شماری از بازداشتشدگان اعتراضات اخیر است. مطابق اظهارات یک منبع موثق نزدیک به ۱۰۰ تن از بازداشت شدگان اعتراضات اخیر در این بازداشتگاه که تحت مسئولیت نیروی انتظامی اداره میشود زندانی هستند. نام این بازداشتگاه که در ابتدای بلوار پیروزی مشهد، پیروزی ۲/۲، پس از ساختمان اداره آگاهی و در پشت اداره مبارزه با مواد مخدر قرار دارد در هیچ فهرست رسمی اعلام نشده است.
طبق گفته منابع مانیتورینگ حقوق بشر ایران هر فردی که در مشهد بازداشت میشود و نام او در هیچیک از نهادهای رسمی امنیتی یا انتظامی ثبت نمیشود، بهاحتمال زیاد به بازداشتگاه سروش منتقل شده است.
بر اساس روایتهای متعدد، بازجوییها در بازداشتگاه سروش با اعمال خشونت فیزیکی و روانی همراه بوده است. روشهایی مانند بستن دستبند از پشت، قفلکردن بدن و ضربهزدن به کف پا گزارش شده است. همچنین استفاده از ابزارهای سنگین و ضربات مستقیم به صورت و بدن گزارش شده است. این رفتارها در برخی موارد با تهدید و اجبار به اعتراف همراه بوده است. برخی از بازداشتشدگان دچار شکستگی، کبودی شدید و اختلالات عصبی پس از بازجوییها شدهاند. بازجوییها در مکانهای خاص با چشمبند انجام میشود و بازداشتشدگان مجبور به اعتراف به اتهاماتی میشوند که به گفته آنها مرتکب نشدهاند. متنهای از پیش آمادهشده برای حفظکردن و ضبط اعترافات استفاده میشود. این ضبطها غالباً برای استفاده تبلیغاتی در رسانههای حکومتی صورت میگیرد.
عدم تطابق گفتهها با خواسته بازجویان، با ضربوشتم پس از ضبط همراه بوده است. این روند با هدف اخذ اعترافات اجباری گزارش شده است. برخی از بازداشتشدگان اظهار کردهاند که تحت تأثیر فشارهای روانی، دچار اضطراب، بیخوابی و حملات عصبی شدهاند.
همچنین گزارشهایی از توزیع داروهای روانگردان برای کنترل رفتاری برخی بازداشتشدگان وجود دارد.
وجود چنین بازداشتگاههایی با اظهارات خانواده ها و منابع محلی که می گویند بسیاری از بازداشتشدگان به مکانهای نامعلوم منتقل شده و تا روزها و حتی هفتهها از هرگونه تماس با خانواده محروم ماندهاند مطابقت کامل دارد. علاوه بر این مطابق گفته منابع مانیتورینگ حقوق بشر ایران بسیاری از بازداشت شدگان نیز در بازداشتگاههای امنیتی و بندهای فوقامنیتی نگهداری میشوند؛ مکانهایی که سابقه طولانی در اعمال شکنجه، فشار روانی و گرفتن اعترافات اجباری دارند.
هشدار وکلا
وکلای مردمی هشدارهای متعددی در رابطه با وضعیت بازداشتیهای اعتراضات و سوء رفتار با آنها و همچنین تهدید خانواده های آنها برای عدم اطلاع رسانی و عواقب اینکار داده اند. در زیر به یک نمونه آن اشاره می کنیم:
مرضیه محبی، وکیل دادگستری، با انتشار چندین پیام، نسبت به خطرات جدی پیشروی بازداشتشدگان اعتراضات و سوءاستفاده از بیاطلاعی خانوادهها هشدار داده و بر ضرورت اطلاعرسانی عمومی و مشورت با وکلای مستقل تأکید کرده است. وی در یکی از پستهای خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است:
خانم مرضیه محبی وکیل دادگستری در نخستین پیام خود، خانوادهها را خطاب قرار داده و نسبت به اعتماد به توصیههای نهادهای رسمی هشدار داده است. او مینویسد:
«هموطنان عزیز
اگر یکی از اعضای خانواده تان بازداشت شد،نخست با یک وکیل معتمد مشورت کنید،به توصیه های دادیار وبازپرس وماموران نهادهای مختلف عمل نکنید،خبر بازداشت را بعد از چندساعت رسانه ای کنید، با وکلای ماده ۴۸،(وکلای موردوثوق قوه قضاییه)با وکلایی که بازجوها وکارشناسان ودفاتر دادگاه انقلاب معرفی میکنند،تماس نگیرید، اطلاعات ندهید،رشوه وحق الوکاله کلان نپردازید و مطالبه کنندگان را افشا کنید.»
وی همچنین از خانواده ها خواسته که به تهدیدات رژیم برای سکوت تن ندهند و بلافاصله بازداشت شدن عزیزانشان را اعلام کنند:
«هموطنان عزیز
بازداشت اعضای خانواده،دوستان وحتی همراهان موقتی خود در تظاهرات ها را،رسانه ای کنید،به خاطر داشته باشید،بازداشتی های گمنام وتنها، بیش از دیگران در معرض شکنجه و آزارهستند،اطلاع رسانی برای زندانی حاشیه امن ایجاد میکند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که گزارشهای متعددی از محرومیت بازداشتشدگان اعتراضات از تماس تلفنی، ملاقات با خانواده و دسترسی به وکیل مستقل منتشر شده است؛ وضعیتی که نگرانیها درباره شکنجه و اعترافات اجباری را افزایش داده است.
تخلیه بخشهایی از زندانها برای اسکان بازداشتیهای قیام
اخبار متعددی از منابع مانیتورینگ حقوق بشر ایران در داخل کشور بدستمان رسیده که در بسیاری از زندانهای بخشهایی از زندان را برای اسکان دادن بازداشتیهای اعتراضات اخیر تخلیه کرده اند به دو نمونه آن در اینجا اشاره می شود:
زندان فشافویه (زندان تهران بزرگ)
براساس اطلاعات رسیده به ماینتورینگ حقوق بشر ایران تیپ ۳ زندان فشافویه بهطور کامل برای انتقال بازداشتشدگان جدید اعتراضات تخلیه شده است. همچنین، زندانیان تیپهای ۲ و ۶ به بندهای دیگر منتقل شدهاند تا فضای لازم برای نگهداری بازداشتشدگان قیام سراسری فراهم شود.
این جابهجاییها، فشار مضاعفی بر زندانیان قدیمی وارد کرده و باعث ازدحام شدید در سایر تیپها شده است. در زندان فشافویه نیز همزمان با گسترش اعتراضات سراسری، تدابیر امنیتی شدیدی به اجرا درآمده است. از روز ۱۵ دیماه، زندانبانان این زندان بهصورت ۲۴ ساعته در حالت آمادهباش قرار گرفتهاند.
گزارشها حاکی است مسئولان زندان، در هراس از گسترش اعتراضات و احتمال شورش زندانیان، محدودیتهای گستردهای بر زندانیان اعمال کردهاند.
زندان مرکزی کرج
طی روزهای شنبه و یکشنبه ۱۳ و ۱۴ دیماه ۱۴۰۴، به دستور مستقیم سازمان زندانها، حدود ۵۰۰ زندانی محبوس در سالن ۲ زندان مرکزی کرج بهطور ناگهانی تخلیه و به سایر سالنها منتقل شدهاند. این جابهجایی بدون ارائه توضیح شفاف به زندانیان و خانوادههای آنان انجام شده است. طبق گفته منابع مانیتورینگ حقوق بشر ایران هدف از این اقدام، اختصاص کامل این سالن به بازداشتشدگان اعتراضات اخیر است.
زندان اوین
همچنین از بند زنان زندان اوین گزارش شده است که حدود ۳۰ زن بازداشتی در اوایل روزهای قیام و سپس تا ۹۰ زن بازداشتی را به این بند وارد کرده اند که باعث ازدحام شدید در این بند شده است.
اسامی برخی باز داشت شدگان
سنقر
در روز دوشنبه ۱۵ دیماه ۱۴۰۴ ده ها نفر در شهر سنقر توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده اند که تاکنون اسامی ۲۱ تن از این بازداشت شدگان بدست آمده است:
مصطفی گلزار، محسن کامیاب، محمد صیفوری، ابراهیم بیشوایی، مرتضی سرحدی، سپهرداد سرحدی، امیر مظهری، احسان صیفوری، مهدی باقری، احد صیفوری، محمدجواد استواری، آرمان مسعودی، کیومرث واعظی، امیر فرهادی، بهار رفیعی، یاسین حشمتیان، علیرضا عبدی، علی صیفوری، فائزه شمایلی، دینا سالاری و عسل بگوند.
گزارشها حاکی است که خانم عسل بگوند در جریان دستگیری زخمی شده و از آخرین وضعیت و مکان نگهداری او اطلاعی در دست نیست.
کیومرث واعظی: زندانی سیاسی سابق و آموزگار. وی قبلا در جریان قیام سراسری ۱۴۰۱ بازداشت شده بوده است.
فائزه شمایلی: توسط ماموران امنیتی دستگیر و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
جواد استواری: قهرمان سابق کشتی ایران و آسیا و مربی کشتی
شهرهای یاسوج، گچساران و بهمئی
براساس گزارشات رسیده به مانیتورینگ حقوق بشر ایران تعداد زیادی از معترضین در شهرهای یاسوج، گچساران و بهمئ توسط نیروهای سرکوبگر دستگیر شده اند.
اسامی برخی مردان دستگیر شده:
آریا سبزپور، ایلیا اکونیان، علی احمدزاده، علیاکبر احمدزاده، امیر بختیاری، امیرمحمد بختیاری، امیرحسین کریمیپور، امید خدارحمی، اشکان رسولی، احمد عبداللهپور، ابوالفضل خشنود، پارسا اکابر، پارسا اکبر، پیمان آذرزاده، حسین حقیقی، حسین خواجهیار، مسلم پرزدار، معراج عباسنژاد، ماهان خوبانی، مهرداد کمایی، میکائیل منصوری، مانی ارمغانیزاده، محمدمهدی علیپور، فربد علیزاده، کیارش انصاری، عرفان باژدان، یوسف رضایی، رضا فرهادی سیسخت، احمدرضا خالقیپور.
همچنین اسامی زنان بازداشتشده در این شهرها عبارتاند از:
سارا رحمتی، الهه حسیننژاد، شایان پرمخبر، سمیرا کریمیپور، مژگان فروزان، پریچهر انصاری، محدثه محمدی، شهلا انصاریان، ساناز داوودی، آناهیتا حکمتینیا، زهره دژمان، شهره نیکاقبال، آیناز پروانه، فرنوش آذر، شقایق زاهدی، حدیث شیباز، الهام سیاوشی، زهرا دارفرین، راضیه خواهش، یلدا پژوانی، غزل حمزهعمله، زهرا ایزدینیا، ندا گرامیمنش، شیما خورشیدیان، پریسا موسوی، دیانا مرادیان، مهشید موسویپور، مهرانه موسویپور، فاطمه سیاهپور، ندا احمدی.
بازداشت دانشجویان در تهران و بیرجند
طی روزهای اخیر، سها ایلبیگی، دانشجوی دانشگاه تهران، در ارتباط با اعتراضات بـازداشت شد. همچنین شیدا نامجو و زینب ایوانی، دو دانشجوی دانشگاه بیرجند، شامگاه گذشته بازداشت و به بازداشتگاه اداره اطلاعات بیرجند منتقل شدند.
بیمارستان خمینی ایلام
همانطور که در فضای مجازی مشاهده شده است. پس از کشتار سرکوبگران رژیم آخوندی در ملکشاهی و انتقال مجروحین توسط مردم به بیمارستان خمینی ایلام، این بیمارستان مورد یورش نیروهای سرکوبگر برای دزدیدن مجروحین اعتراضات قرار گرفت طبق اخبار موثق رسیده به مانیتورینگ حقوق بشر ایران دو تن از این معترضین مجروح ربوده شده عبارتند از: امیر علی عبدیان، ۱۶ ساله، فیروز فرجی و محمد صدرا منصوری.
دهلران، سرابله، کارزان و بدره
روز یکشنبه ۱۴ دیماه، علیرضا پاریاب در دهلران، محمدامین محمودیان و محمدحسین مرادی در سرابله و احمدرضا محمدیان در کارزان بـازداشت شدند.
همچنین روز دوشنبه ۱۵ دیماه، آرمان دادفر در بدره و میلاد و میثاق سیدمرادی، برادران دوقلو، در دهلران توسط نیروهای امنیتی بـازداشت شدند.
املش، استان گیلان
سه شهروند اهل املش به نامهای مهران امین املشی، سروش قدیری و رضوان ریحانی باـزداشت شدهاند. گزارشها حاکی است مهران امین املشی پس از ضربوشتم به مکانی نامعلوم منتقل شده و سروش قدیری نیز مقابل منزل شخصی خود بازداشت شده است.
بطور واقع آوردن اسامی بدست آمده تمامی بازداشتیهای این اعتراضات در حوصله این نوشته نیست اما خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل
نقض حقوق بشر در بازداشت معترضان
بازداشت معترضان، دانشجویان و نوجوانان در ارتباط با اعتراضات، همراه با خشونت و بازداشتهای خودسرانه، نشاندهنده نقض سازمانیافته حقوق بنیادین انسانی است.
نقض حقوق بشر و معاهدات بینالمللی
بازداشتهای اخیر مصداق بارز نقض سازمانیافته حقوق بنیادین انسانی و معاهدات بینالمللی است که ایران ملزم به رعایت آنهاست:
۱.حق آزادی بیان و تجمع (مواد ۱۹ و ۲۰ اعلامیه جهانی): بازداشت افراد صرفاً به دلیل مخالفت با وضع موجود.
۲. منع شکنجه و ناپدیدسازی قهری (ماده ۵ اعلامیه جهانی و مواد ۷ و ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی – ICCPR): انتقال به بازداشتگاههای غیررسمی مانند “سروش” مصداق جنایت «ناپدیدسازی قهری» و شکنجه سیستماتیک است.
۳. محرومیت از دادرسی عادلانه (ماده ۱۴ میثاق ICCPR): اجبار به استفاده از وکلای تبصره ماده ۴۸ و محرومیت از وکیل مستقل. ۴. حقوق کودکان (ماده ۳۷ کنوانسیون حقوق کودک): ربودن نوجوانان زیر ۱۸ سال (مانند امیرعلی عبدیان) و نگهداری آنها در شرایط بزرگسالان.
فراخوان به ارگانهای بین المملی حقوق بشر و دولتهای دمکراتیک
مانیتورینگ حقوق بشر ایران به سازمان ملل، شورای حقوق بشر و دولتهای دموکراتیک فراخوان میدهد:
۱.ارجاع فوری پرونده نقض حقوق بشر و ناپدیدسازیهای قهری اخیر به شورای امنیت ملل متحد جهت اتخاذ اقدامات بازدارنده.
۲.اعزام هیئت حقیقتیاب اضطراری برای بازدید بدون نظارت از زندانهای اوین، فشافویه، کرج و بهویژه بازداشتگاههای مخفی جهت ممانعت از شکنجه و اعدام.
۳. اعمال صلاحیت جهانی: شناسایی و تحت پیگرد قرار دادن مسئولین بازداشتگاههای مخفی و رؤسای زندانهایی که در شکنجه و اعترافات اجباری دست دارند.
۵. هشدار به جامعه جهانی: سکوت در برابر این سرکوب، مجوز قتلعامی دیگر در ایران است. وظیفه جهانی است که مانع تکرار فاجعه ۱۳۶۷ شود.
دنیا مسئول است؛ بازداشتیهای گمنام در خطر فوری هستند.
