فصل دوم
صدای خاموششدگان: روایت قربانیان قضات مرگ
مقدمه
دستگاه قضایی رژیم حاکم بر ایران، از نخستین روزهای حاکمیتش تاکنون، نه نهاد اجرای عدالت، که ابزار رسمی و قانونمندساز سرکوب بوده است. صدور احکام اعدام، حبسهای طویلالمدت، شکنجه، و حذف سیستماتیک معترضان، دگراندیشان، و اقلیتها در بستر این نهاد شکل گرفته و استمرار یافته است. قضات منصوب رهبری، با نادیدهگرفتن اصول اساسی دادرسی عادلانه، آمر یا عامل مستقیم هزاران جنایت علیه بشریتاند. قربانیان این دستگاه سرکوب، از نسلکشی ۱۳۶۷ تا نوجوانان کشتهشده در خیابانهای قیام ۱۴۰۱، شهادت زندهای بر ماهیت ضدانسانی این نهاد قضاییاند.
قتلعام ۳۰٬۰۰۰ زندانی سیاسی در تابستان ۱۳۶۷
در تابستان ۱۳۶۷، در کمتر از سه ماه، حدود ۳۰٬۰۰۰ زندانی سیاسی در زندانهای سراسر ایران به دستور مستقیم خمینی و با اجرای «هیئتهای مرگ» به جوخه اعدام سپرده شدند. اکثریت قریب به اتفاق این زندانیان، از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق ایران بودند که پیشتر محاکمه و به حبس محکوم شده بودند. اما در تابستان ۶۷، تنها با یک پرسش «آیا هنوز به سازمان وفاداری؟» به چوبههای دار سپرده شدند.
هیئتهای مرگ
ترکیب هیئتها، در هر استان متفاوت بود اما در تهران، چهار تن اصلی عبارت بودند از:
- حسینعلی نیری – حاکم شرع
- ابراهیم رئیسی – دادستان تهران
- مرتضی اشراقی – دادستان کل انقلاب
- مصطفی پورمحمدی – نماینده وزارت اطلاعات
هیئتهای مشابهی در اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز و اهواز نیز فعال بودند و دستورات سریعهٔ اعدام را اجرا میکردند.
شیوه اعدام
- اعدامها غالباً شبانه و در سکوت کامل انجام میشد
- قربانیان را دستهجمعی از بندها فراخوانده، بدون اطلاع خانواده، اعدام و در گورهای جمعی دفن میکردند
- خانوادهها ماهها یا سالها از سرنوشت عزیزانشان بیاطلاع ماندند
روایت شاهدان
مادر یکی از شهدای خاوران: « اسم عزیزم را خواندند. تا رفتم دم در، فقط چشمهایش را دیدم که با اشاره وداع کرد. هیچ حرفی نبود، فقط سکوت و چوبهدار…»
آمار و مستندات
بر اساس کتاب منتشرشده توسط سازمان مجاهدین خلق و منابع معتبر دادخواهی، حدود ۳۰٬۰۰۰ زندانی سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ بهطور سیستماتیک اعدام شدند. اسامی و اطلاعات این قربانیان در یک پروژه مستند و قابل ارجاع گردآوری شده و از طریق سایت زیر در دسترس عموم قرار دارد:
🔗 فهرست کامل قربانیان و مستندات قتلعام ۱۳۶۷
این پایگاه یکی از جامعترین منابع درباره ابعاد این جنایت علیه بشریت است و هماکنون توسط دادخواهان، وکلای بینالمللی و سازمانهای حقوق بشری مورد استناد قرار میگیرد.
همچنین در گزارشهای رسمی نهادهای بینالمللی، از جمله گزارش جاوید رحمان، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، این قتلعام بهعنوان جنایت علیه بشریت مورد اشاره و بررسی قرار گرفته است. او در گزارش خود خواستار تحقیقات بینالمللی مستقل درباره نقش مقامات ارشد، از جمله ابراهیم رئیسی، در این اعدامهای دستهجمعی شده است.
قربانیان قیام ۱۴۰۱ و سرکوب سراسری
صدای آزادیخواهی – پاسخ با گلوله
قیام سراسری مردم ایران در پاییز ۱۴۰۱، با جرقه قتل حکومتی ژینا (مهسا) امینی در بازداشت گشت ارشاد، به خیابانها کشیده شد. خیزشی که زنان، نوجوانان، دانشجویان، کارگران و اقلیتها در آن پیشتاز بودند. پاسخ رژیم به این فریاد آزادیخواهانه، گلوله، اعدام، شکنجه، تجاوز، و دستگیریهای انبوه بود.
بر اساس گزارش نهادهای حقوق بشری، دستکم:
- ۵۰۰ تن در خیابانها کشته شدند
- ۲۰٬۰۰۰ نفر بازداشت شدند
- دهها نفر اعدام یا در صف اعدام قرار گرفتند
- و شمار زیادی از خانوادهها هدف تهدید، احضار و سرکوب قرار گرفتند
نوجوانان و کودکان کشتهشده
یکی از ویژگیهای هولناک این سرکوب، کشتار کودکان و نوجوانان بود. بسیاری از آنها با شلیک مستقیم، ضربوشتم یا شکنجه جان باختند:
| نام | سن | محل کشتهشدن | شیوه قتل |
| نیکا شاکرمی | 16 | تهران | ضربه جسم سخت به جمجمه |
| سارینا اسماعیلزاده | 16 | کرج | ضربه با باتوم |
| کیان پیرفلک | 9 | ایذه | شلیک مستقیم به خودرو |
| سینا ثنائیفر | 12 | ایذه | شلیک گلوله به شکم |
| پارمیدا یزدانی | 16 | تهران | مرگ مشکوک پس از احضار |
اعدامهای حکومتی
در کنار کشتار خیابانی، دستگاه قضایی رژیم با شتابزدگی احکام اعدام برای بازداشتشدگان صادر کرد. این احکام، بدون دادرسی عادلانه، تنها با اعترافات اجباری زیر شکنجه صادر شدند. از جمله:
- محسن شکاری (۲۳ ساله): اولین اعدامشده قیام
- مجیدرضا رهنورد (۲۳ ساله): اعدام در ملأعام
- محمد قبادلو: با وجود بیماری روانی، محکوم به اعدام
- سید محمد حسینی: اعدامشده با شکنجههای شدید
- صالح میرهاشمی، مجید کاظمی، سعید یعقوبی: قربانیان پرونده جعلی “خانه اصفهان”
تجاوز، شکنجه، و نقض سیستماتیک حقوق بشر
- دهها زن و دختر جوان از تجاوز جنسی در بازداشتگاهها خبر دادند
- بازداشتگاههای مخفی، سلولهای انفرادی و شکنجهگاههایی مثل فشافویه، قرچک، اهواز و مشهد محل بازداشت و آزار معترضان بودند
- کودکان و نوجوانان بدون حضور والدین یا وکیل بازجویی شدند
»باور نمیکردم دخترم را زنده از اوین نیاورند. گفتند خودکشی کرده، اما بدنش پر از کبودی بود…«
مادر یک قربانی گمنام
مسئولان قضایی در این جنایتها
- قاضی صلواتی و قاضی عموزاد از صادرکنندگان اصلی احکام اعدام
- غلامحسین محسنی اژهای بهعنوان رئیس قوه قضاییه، مسئول مستقیم روند سرکوب
- نهادهای اطلاعاتی مانند اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات در شکنجه و بازجوییها نقش محوری داشتند