زندان قزلحصار کرج – قسمت دوم

 فاجعه‌ای انسانی در حاکمیت آخوندها

مقدمه:

زندان قزلحصار کرج یکی از بزرگ‌ترین و مخوف‌ترین زندان‌های ایران است که شرایط آن با قوانین و استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر مغایرت دارد. در قسمت دوم و ادامه گزارش زندان قزلحصار به بخشهای زیر می پردازیم:

• محرومیت از حقوق ابتدایی زندانیان (از جمله ملاقات و تماس با خانواده)
• عدم دسترسی به وکیل و محاکمه های ناعادلانه
• اعدام‌های غیرقانونی و نقض حقوق بشر در زندان قزلحصار
• بهره‌کشی و بیگاری از زندانیان در زندان قزلحصار
• شورش و اعتراضات و اقدامات سرکوبگرانه علیه زندانیان
• بندهای امن و محل نگهداری زندانیان زیر اعدام
• بندهای ایزوله و وضعیت زندانیان با تابعیت کشورهای دیگر

۸-محرومیت از حقوق ابتدایی زندانیان (از جمله ملاقات و تماس با خانواده

یکی دیگر از مشکلات عمده زندانیان در قزلحصار، محرومیت آن‌ها از حقوق ابتدایی مانند حق ملاقات با خانواده، تماس با وکیل، است. این محرومیت‌ها اغلب به‌ویژه برای زندانیان سیاسی و معترضان، به‌طور عمدی و برای فشار به آن‌ها اعمال می‌شود. گزارش‌ها نشان می‌دهند که زندانیان، به‌ویژه آن‌ها که بصورت تنبیهی در بندهای امن و ویژه نگهداری می‌شوند، از امکان تماس‌های تلفنی با خانواده خود محروم هستند. ملاقات‌ها نیز به‌صورت محدود و تحت نظارت شدید برگزار می‌شود، که این خود نقض حق زندانیان برای حفظ روابط خانوادگی و اجتماعی است.

ماده 10 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) نیز تصریح می‌کند که “هر فردی که در بازداشت است باید به احترام کرامت انسانی نگهداری شود و حق ملاقات با خانواده را داشته باشد.”

۹-عدم دسترسی به وکیل و محاکمه های ناعادلانه

طبق گزارش‌های متعدد، بسیاری از زندانیان در زندان قزلحصار، به‌ویژه آن‌هایی که به‌دلیل اتهامات سیاسی یا اعتراضات اجتماعی زندانی شده‌اند، از دسترسی به وکیل محروم هستند. همچنین، محاکمه برخی از زندانیان در دادگاه‌هایی برگزار می‌شود که فاقد استانداردهای حقوق بشری برای برگزاری محاکمه های عادلانه است.  محاکمه‌های ناعادلانه، محرومیت از حق دفاع، و فشار به وکلا برای پذیرش خط‌مشی‌های حکومتی از جمله مواردی است که به‌طور مرتب در این زندان گزارش می‌شود.

در گزارش‌های عفو بین‌الملل ، وضعیت دسترسی زندانیان به وکیل و کیفیت محاکمه‌ها در ایران، به‌ویژه برای زندانیان سیاسی، به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته است. این گزارش‌ها تصریح می‌کنند که بسیاری از زندانیان در ایران، به‌ویژه آن‌هایی که در زندان قزلحصار محبوس هستند، از حق دسترسی به وکیل مستقل و محاکمه‌ای عادلانه محرومند. در بسیاری از موارد، محاکمه‌ها به‌صورت مخفیانه و بدون حضور وکیل برگزار می‌شود.گزارش سال 2024 عفو بین‌الملل اشاره دارد که “زندانیان سیاسی در ایران غالباً از حق دسترسی به وکیل خود محروم هستند و محاکمه‌های آن‌ها به‌طور معمول ناعادلانه است. فشار بر وکلا برای قبول خط‌مشی‌های حکومتی یکی از شیوه‌های متداول است.”

طبق ماده 14 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)، “هر فردی که متهم به ارتکاب جرم باشد، حق دارد از مشاوره حقوقی برخوردار شود و حق دفاع از خود در محاکمه‌ای عادلانه را داشته باشد.” عدم دسترسی به وکیل و محاکمه‌های ناعادلانه در زندان قزلحصار به‌طور آشکار این حق را نقض می‌کند.

۱۰-اعدام‌های غیرقانونی و نقض حقوق بشر در زندان قزلحصار

زندان قزلحصار همچنان یکی از مراکز عمده اجرای اعدام در ایران است. گزارش‌های متعددی نشان می‌دهند که بسیاری از زندانیان در این زندان به‌ویژه کسانی که متهم به جرائم مواد مخدر هستند، بدون برخورداری از دادرسی و محاکمه‌های عادلانه و بر اساس اتهامات مبهم، به اعدام محکوم می‌شوند. علاوه بر این، مواردی از اعدام‌های مخفیانه و بدون اطلاع خانواده‌های زندانیان وجود دارد که نشان‌دهنده نقض فاحش حقوق بشر است.

عفو بین‌الملل در گزارش‌های مختلف خود به اعدام‌های غیرقانونی در ایران و به‌ویژه در زندان قزلحصار اشاره کرده است. این سازمان گزارش داده است که اعدام‌ها در این زندان به‌ویژه برای افرادی که متهم به جرائم مواد مخدر هستند، به‌طور سیستماتیک و بدون رعایت حقوق قانونی آن‌ها انجام می‌شود. یکی از موارد نگران‌کننده که در گزارش‌های این سازمان ذکر شده، اعدام‌های پنهانی است که بدون اطلاع خانواده‌ها و وکلای زندانیان صورت می‌گیرد.در گزارش عفو بین‌الملل از ایران در سال 2023، آمده است که “اعدام‌های غیرقانونی و محرمانه در زندان‌های ایران، به‌ویژه قزلحصار، از جمله نقض‌های شدید حقوق بشر است. این اعدام‌ها بدون محاکمه‌های عادلانه و گاهی بدون اطلاع خانواده‌ها صورت می‌گیرد.”

از جمله تنها در سال ۲۰۲۵، زندان قزلحصار کرج شاهد چندین مورد اعدام و نقض حقوق بشر بوده است.

•  ۱۲ دی ۱۴۰۳ (۲ ژانویه ۲۰۲۵): سه زندانی به نام‌های ارشیا، امیر (تبعه افغانستان) و یک زندانی دیگر که هویت وی اعلام نشده است، به اتهام قتل در زندان قزلحصار اعدام شدند.
• ۵ بهمن ۱۴۰۳ (۲۵ ژانویه ۲۰۲۵): سه زندانی اهل شهرستان هرسین در استان کرمانشاه به نام‌های فرهاد فردینی (۳۵ ساله)، فرزاد میرزایی (۴۵ ساله) و صمد هاشمی (۴۵ ساله) به اتهام‌های مرتبط با مواد مخدر در زندان قزلحصار اعدام شدند.

• ۲۷ دی ۱۴۰۳ (۱۷ ژانویه ۲۰۲۵): دو زندانی به نام‌های رضا عزیزیان و سلمان بزرگمهر که پیش‌تر به اتهامات مرتبط با مواد مخدر محکوم شده بودند، در زندان قزلحصار اعدام شدند.
• ۷ بهمن ۱۴۰۳ (۲۷ ژانویه ۲۰۲۵): دو زندانی سیاسی به نام‌های بهروز احسانی اسلاملو و مهدی حسنی که پیش‌تر به اعدام محکوم شده بودند، بصورت ناگهانی و با اعمال خشونت از زندان اوین به زندان قزلحصار منتقل شدند. این اقدام نگرانی‌ها درباره خطر اجرای قریب‌الوقوع احکام اعدام این افراد را افزایش داده است.

این موارد نشان‌دهنده نقض مستمر حقوق بشر و اجرای احکام اعدام در زندان قزلحصار کرج است.

طبق ماده 6 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)، “اعدام تنها باید در شرایطی بسیار محدود و پس از محاکمه‌ای عادلانه انجام شود.” اعدام‌های گسترده و سریع در زندان قزلحصار نقض این ماده است. همچنین، طبق اعلامیه جهانی حقوق بشر (UDHR)، هر فرد حق زندگی دارد و هیچ‌کس نباید به‌طور خودسرانه از حق زندگی خود محروم شود.

۱۱-بهره‌کشی و بیگاری از زندانیان در زندان قزلحصار

زندان قزلحصار به‌عنوان یکی از مراکز اصلی بهره‌کشی از زندانیان است که به‌طور سازمان‌یافته زندانیان را وادار به کار اجباری می‌کند. بسیاری از زندانیان به اجبار به کارگاه‌های تولیدی بنیاد تعاون اعزام می‌شوند و در شرایطی غیرانسانی و بدون دریافت مزد عادلانه کار می‌کنند. این کارگاه‌ها شامل تولید پوشاک، مصنوعات چوبی، کارهای ساختمانی و سایر صنایع دستی هستند.

زندانیان مجبور به کار در این کارگاه‌ها هستند و در صورت امتناع، با مجازات‌های سنگین مانند قطع ملاقات، ضرب‌وجرح و انتقال به سلول انفرادی مواجه می‌شوند. در حالی‌که درآمد این کارگاه‌ها به جیب مقامات و بنیاد تعاون می‌رود، خود زندانیان از حداقل حقوق نیز محروم هستند.

۱۲-شورش و اعتراضات و اقدامات سرکوبگرانه علیه زندانیان

زندان قزلحصار در سال‌های اخیر بارها شاهد اعتراضات و شورش‌های زندانیان به دلیل شرایط غیرانسانی و فشارهای مضاعف بوده است. یکی از بزرگ‌ترین شورش‌های زندان در تاریخ ۲۳ فروردین ۱۴۰۳ رخ داد، زمانی که زندانیان نسبت به کمبود غذا، شکنجه‌های مکرر و رفتارهای تحقیرآمیز اعتراض کردند. این اعتراض با سرکوب شدید از سوی نیروهای ویژه زندان روبه‌رو شد که منجر به کشته شدن چندین زندانی و مجروح شدن تعداد زیادی از آن‌ها شد.

۱۳-بندهای امن و محل نگهداری زندانیان زیر اعدام

در زندان قزلحصار، زندانیان محکوم به اعدام در بندهای ویژه‌ای نگهداری می‌شوند که از سایر بخش‌های زندان جدا شده‌اند. این زندانیان در شرایطی سخت و با کمترین امکانات اولیه زندگی می‌کنند. اعدام‌ها معمولاً به‌صورت گروهی و بدون اطلاع خانواده‌ها انجام می‌شود.

برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که مقامات زندان برای اعمال فشار روانی، زندانیان محکوم را در شب‌های قبل از اعدام در شرایطی قرار می‌دهند که صدای اجرای اعدام‌های دیگر را بشنوند. این امر منجر به افزایش بحران‌های روحی و روانی در میان زندانیان محکوم به اعدام شده است.

۱۴-بندهای ایزوله و وضعیت زندانیان با تابعیت کشورهای دیگر

زندانیانی که تابعیت کشورهای دیگر را دارند، در بندهای ایزوله و به دور از سایر زندانیان نگهداری می‌شوند. بسیاری از این زندانیان به دلایل واهی، از جمله جاسوسی یا همکاری با دولت‌های خارجی، بازداشت شده‌اند و در معرض شکنجه‌های شدید قرار دارند. مقامات زندان از این افراد به‌عنوان ابزار چانه‌زنی در مذاکرات دیپلماتیک استفاده می‌کنند و آن‌ها را بدون دسترسی به محاکمه عادلانه، برای سال‌ها در شرایطی نامناسب نگه می‌دارند

“جمع‌بندی: نقض سیستماتیک حقوق بشر و تلاش برای پنهان‌سازی جنایات در زندان قزلحصار”

زندان قزلحصار با شرایط غیرانسانی و نقض گسترده حقوق بشر به‌عنوان یکی از بدترین زندان‌ها در ایران شناخته می‌شود. بهره‌کشی از زندانیان در کارگاه‌های تولیدی، مجازات‌های سخت برای کسانی که از کار اجباری امتناع می‌کنند و شرایط وحشتناک زندانیان محکوم به اعدام، همگی نشان‌دهنده سرکوب شدید و خشونت‌بار این زندان هستند. این شرایط منجر به بحران‌های روانی و جسمی شدید برای زندانیان شده و اعتراضات و شورش‌های متعدد، که با سرکوب خونین همراه بوده، گواهی بر شدت فشارها است.

همچنین، مقامات ایرانی به‌دنبال پنهان کردن آثار جرم و جنایت در زندان قزلحصار هستند. یکی از این تلاش‌ها، ادغام قزلحصار با زندان مرکزی کرج است. این اقدام به‌منظور پوشاندن شواهد نقض حقوق بشر و جرایم انجام‌شده در قزلحصار صورت می‌گیرد، تا اتهامات بین‌المللی علیه رژیم را کاهش دهد و آثار جرم را مخفی کند. این وضعیت نیاز به نظارت و پیگیری شدید از سوی نهادهای حقوق بشری بین‌المللی دارد تا حقوق زندانیان در این زندان‌ها رعایت شده و اصلاحات واقعی در سیستم زندان‌ها صورت گیرد.