افزایش نگرانیها درباره خطر صدور حکم اعدام
احسان رستمی، زندانی سیاسی و فعال فرهنگی، پس از تفهیم اتهام سنگین امنیتی «بغی» در شعبه پنجم بازپرسی دادسرای اوین، به سلول انفرادی منتقل شده است. طرح این اتهام، که در قوانین کیفری حاکم میتواند به صدور حکم اعدام منجر شود، نگرانیهای جدی درباره سرنوشت قضایی و وضعیت جسمی و روانی او ایجاد کرده است.
شرح واقعه
روز چهارشنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۴، احسان رستمی در شعبه پنجم بازپرسی دادسرای اوین به ریاست بازپرس جلایر، به اتهام «بغی» به ظن همکاری با سازمان مجاهدین خلق مورد تفهیم اتهام قرار گرفت. ساعاتی پس از این جلسه، بدون اعلام رسمی جزئیات پرونده یا روند رسیدگی، به سلول انفرادی منتقل شد.
بر اساس اطلاعات موجود، وی پیشتر در ۲۹ مرداد ۱۴۰۴، در جریان یورش همزمان نیروهای امنیتی به منازل شماری از بستگان و دوستانش در تهران، همراه با پسرعمویش رامین رستمی بازداشت شده بود. این افراد به مدت حدود ۴ ماه تحت بازجوییهای فشرده و فشارهای شدید قرار داشتند.
سابقه بازداشتها و اعتصاب غذا
احسان رستمی و رامین رستمی از ۱۰ مهر ۱۴۰۴ به مدت ۲۳ روز در اعتراض به فشارها و رفتارهای اعمالشده از سوی بازجویان، دست به اعتصاب غذا زدند. خانواده این زندانی سیاسی پیشتر نسبت به وضعیت جسمانی او هشدار داده بودند. انتقال مجدد به سلول انفرادی، آن هم پس از دورههای بازجویی طولانی و اعتصاب غذا، نگرانیها درباره سلامت او را تشدید کرده است.
بازداشت و ضربوشتم اعضای خانواده
در ادامه فشارها، جهانگیر رستمی، پدر ۶۳ ساله احسان و از فرهنگیان بازنشسته، روز ۲۵ مهر ۱۴۰۴ در منزل خود در هرسین بازداشت شد. گزارشها حاکی است که وی در زمان بازداشت بهشدت مورد ضربوشتم قرار گرفته و از ناحیه سر و صورت دچار جراحت شده است.
دو روز بعد، مأموران او را با چهرهای خونآلود برای اعترافگیری اجباری در برابر فرزندش احسان قرار دادند. وی نهایتاً در ۲۵ آذر ۱۴۰۴ با تودیع وثیقه ۱.۵ میلیارد تومانی بهطور موقت آزاد شد. تشکلهای صنفی بازنشستگان کرمانشاه و هرسین نیز با صدور بیانیههایی، بازداشت و خشونت اعمالشده علیه او را محکوم کردند.
پیشینه فردی
احسان رستمی، ۳۶ ساله، جامعهشناس و فارغالتحصیل دانشگاه علامه طباطبایی است. او مدیر یک انتشارات و کتابفروشی مستقل و فعال در حوزه اقتصاد، فلسفه و جنبشهای اجتماعی شناخته میشود. پسرعموی او، رامین رستمی، ۲۹ ساله و مهندس برق، از ناشران مستقل فرهنگی است.
تحلیل حقوق بشری
تفهیم اتهام «بغی»، انتقال به سلول انفرادی، عدم شفافیت در روند بازپرسی و نبود اطلاعرسانی روشن درباره دسترسی به وکیل منتخب، مصادیقی از نقض اصول دادرسی عادلانه به شمار میروند.
نگهداری در سلول انفرادی، بهویژه در شرایط نامشخص و همراه با فشارهای روانی، بر اساس استانداردهای بینالمللی میتواند مصداق رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز تلقی شود. همچنین تهدید بالقوه به صدور حکم اعدام، حق حیات و امنیت شخصی این زندانی سیاسی را در معرض خطر جدی قرار داده است.
جمعبندی
پرونده احسان رستمی نمونهای روشن از استفاده از اتهامات سنگین امنیتی علیه فعالان فرهنگی و مدنی است؛ روندی که با بازداشتهای خانوادگی، اعمال فشار برای اعترافگیری و انفرادیسازی همراه شده و نگرانیهای گستردهای درباره نقض سیستماتیک حقوق بشر ایجاد کرده است. تداوم این وضعیت، بدون شفافیت قضایی و تضمین حقوق دفاعی، پیامدهایی جبرانناپذیر برای جان و سلامت این زندانی سیاسی به همراه دارد.