پرونده شهری شماره ۳: اصفهان؛ اجرای میدانی سرکوب مرگبار
بخش ۱) مقدمه تحلیلی
استان اصفهان در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ به یکی از کانونهای اصلی اعمال سرکوب خیابانی تبدیل شد. گزارشهای میدانی، روایتهای شاهدان و اطلاعات نزدیک به خانوادههای آسیبدیدگان، از شکلگیری الگویی منسجم در نحوه برخورد نیروهای امنیتی با تجمعات غیرنظامی حکایت دارد؛ الگویی که شامل استفاده از نیروی مرگبار، ایجاد مانع در امدادرسانی، مدیریت امنیتی پیکر جانباختگان و اعمال فشار بر بازداشتشدگان پس از انتقال به مراکز نگهداری است.
شواهد گردآوریشده نشان میدهد که اقدامات صورتگرفته در اصفهان محدود به متفرقسازی تجمعات نبوده، بلکه در موارد متعدد به هدفگیری مستقیم افراد و کنترل پیامدهای پس از واقعه گسترش یافته است. این پرونده شهری با تمرکز بر عناصر رفتاری و ساختاری سرکوب، به بررسی مستند وقایع، روایتهای شاهدان، مواضع رسمی و تحلیل حقوقی رفتار نیروهای مسلح در این استان میپردازد.
بخش ۲) گاهشمار وقایع و نقاط کانونی سرکوب در اصفهان
بر اساس روایتهای میدانی، اصفهان در دیماه ۱۴۰۴ به یکی از نقاط کانونی اعتراضات سراسری تبدیل شد. تجمعات در چندین محور شهری شکل گرفت و دامنه آن به برخی شهرهای پیرامونی استان نیز گسترش یافت.
۲.۱ قطع اینترنت و استقرار نیروهای مسلح
در شبهای ۱۸ تا ۲۰ دیماه ۱۴۰۴ (۹ تا ۱۱ ژانویه ۲۰۲۶)، همزمان با افزایش حضور یگانهای ویژه در خیابانهای اصلی، دسترسی به اینترنت محدود یا قطع شد. این اقدام امکان اطلاعرسانی فوری، درخواست کمک پزشکی و انتشار تصاویر را مختل کرد. شاهدان از استقرار گسترده نیروهای مسلح در میادین و ورودی محلات خبر دادهاند.
۲.۲ تیراندازی مستقیم و استفاده از گلوله جنگی
روایتهای همسو از چند نقطه شهری حاکی از آن است که در برخی موارد، تیراندازی بدون هشدار قبلی صورت گرفته و از گلوله جنگی استفاده شده است. شماری از معترضان در محل بر اثر اصابت گلوله زمینگیر شدهاند. گزارشها نشان میدهد که در مواردی هدفگیری نواحی حساس بدن صورت گرفته است.
همچنین تعقیب مجروحان در کوچهها گزارش شده است؛ وضعیتی که برخی همراهان را ناچار به پنهانکردن مجروحان در خودروها یا فضاهای بسته برای جلوگیری از بازداشت یا شلیک مجدد کرده است.
۲.۳ خیابان دکتر حسابی بهعنوان یکی از کانونهای اصلی
خیابان «دکتر حسابی» یکی از محورهای مهم تجمع در اصفهان بود. ویدئوهای منتشرشده از این محدوده، انبوه جمعیت و شدت درگیریها را نشان میدهد. استفاده از سلاح گرم در این محور به بخشی از پاسخ امنیتی به تجمعات تبدیل شده بود.
۲.۴ مانعتراشی در امدادرسانی
در موارد اصابت گلوله، انتقال فوری مجروحان با دشواری جدی مواجه بوده است. حضور نیروهای مسلح و نگرانی از بازداشت، روند امدادرسانی را مختل کرده و در برخی موارد به پیامدهای مرگبار یا جراحات جبرانناپذیر انجامیده است.
۲.۵ آسیبهای شدید بدنی و تخلیه چشم
در جریان سرکوب در اصفهان، گزارشهایی از جراحات شدید در ناحیه سر و صورت و مواردی از آسیبهای چشمی منتشر شده است که برخی به از دستدادن بینایی یا تخلیه چشم انجامیده است. همسویی روایتها و شدت جراحات، این محور را به یکی از مؤلفههای مهم بررسی سرکوب در اصفهان تبدیل میکند.
بخش ۳) مورد مستند: تیراندازی مستقیم و کشتهشدن میلاد قاسمی
در شامگاه جمعه ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ (۱۰ ژانویه ۲۰۲۶)، میلاد قاسمی، ۳۸ ساله، در خیابان دکتر حسابی هدف تیراندازی قرار گرفت. بر اساس روایت همراهانش، نیروهای امنیتی از پشت با تیر جنگی او را هدف قرار دادند.
اصابت گلوله باعث شد وی همان لحظه توان حرکت را از دست بدهد. همراهان او برای جلوگیری از شلیک مجدد، وی را به کوچهای اطراف منتقل کردند.
۳.۱ پنهانسازی برای جلوگیری از شلیک مجدد
به گفته شاهدان، میلاد برای مدتی زیر یک خودروی شخصی پنهان شد تا از تیراندازی مجدد در امان بماند. وی در شرایط خونریزی شدید باقی ماند و امکان انتقال فوری به مرکز درمانی فراهم نشد.
۳.۲ مرگ پیش از رسیدن به بیمارستان
پس از کاهش نسبی حضور نیروها، او با خودروی شخصی به سمت بیمارستان منتقل شد، اما پیش از رسیدن جان باخت. شدت خونریزی عامل اصلی مرگ عنوان شده است.
۳.۳ سرگردانی خانواده و تحویل پیکر
خانواده میلاد قاسمی برای چند روز از محل نگهداری پیکرش بیاطلاع بودند. در آرامگاه باغ رضوان، به برخی خانوادهها اعلام شده بود محل را ترک کنند و منتظر پیامک بمانند. روند شناسایی و تحویل پیکرها تحت کنترل امنیتی انجام میشد.
۳.۴ نحوه نگهداری پیکرها
بر اساس روایت شاهدان، پیکرها در کاورهای تیرهرنگ نگهداری میشدند و خانوادهها ناچار به شناسایی تکبهتک بودند. گزارشهایی از دفنهای شبانه و محدودیت شدید در برگزاری مراسم منتشر شده و در برخی موارد به دفنهای پنهانی یا دستهجمعی اشاره شده است.
بخش ۴) سند ویدئویی شلیک از فاصله نزدیک
در ۱۶ بهمنماه ۱۴۰۴ (۵ فوریه ۲۰۲۶)، ویدئویی منتشر شد که در آن یکی از نیروهای سرکوبگر از فاصلهای کمتر از یک متر به پای یک معترض شلیک میکند. این شلیک بنا بر گزارشهای محلی به پارگی شریان اصلی و خونریزی شدید انجامیده است.
۴.۱ فاصله شلیک و ارزیابی رفتاری
شلیک از فاصله بسیار نزدیک در شرایطی که فرد در وضعیت آسیبپذیر قرار دارد، از منظر ارزیابی ضرورت و تناسب استفاده از زور، عنصر قابل توجهی است. چنین وضعیتی نشان میدهد که امکان انتخاب گزینههای کمخطرتر وجود داشته است.
۴.۲ هدفگیری نواحی حساس
روایتهای میدانی از تیراندازی به نواحی بالاتنه، سر و صورت حکایت دارد. موارد آسیب شدید چشمی نیز در همین چارچوب گزارش شده است.
۴.۳ پیامدهای ثانویه و تأخیر در درمان
انتقال مجروحان در فضای امنیتی با تأخیر همراه بوده است. این تأخیر در ارزیابی ضرورت و تناسب استفاده از زور قابل توجه است.
بخش ۵) وضعیت بازداشتشدگان؛ زندان دستگرد
۵.۱ مورد مستند: ابوالفضل جمشیدی
بر اساس اطلاعات نزدیک به خانواده، ابوالفضل جمشیدی در زندان دستگرد پس از بازداشت مورد ضربوشتم قرار گرفته و دچار پارگی پرده گوش شده است. با وجود وخامت وضعیت جسمی، رسیدگی پزشکی مؤثر برای او انجام نشده است.
۵.۲ عدم ثبت رسمی برخی بازداشتها
گزارشهایی از عدم ثبت رسمی برخی بازداشتها و نگهداری در شرایط نامناسب منتشر شده است که دسترسی خانوادهها به اطلاعات و پیگیری حقوقی را محدود میکند.
بخش ۶) مواضع رسمی مقامات حکومتی
در اظهارات رسمی منتشرشده در رسانههای حکومتی استان اصفهان، مقامات قضایی و انتظامی اعتراضات را «اغتشاش» توصیف کرده و از برخورد قاطع با «محرکان اصلی» خبر دادهاند.
اسدالله جعفری، رئیس کل دادگستری استان اصفهان، بر برخورد با لیدرهای اعتراضات تأکید کرده است. اکبر صالحی، دادستان عمومی و انقلاب اصفهان، اعلام کرده که امنیت خط قرمز دستگاه قضایی است و تجمعات غیرقانونی با اقدام قضایی مواجه میشود. در بیانیههای فرماندهی انتظامی استان نیز تأکید شده که نیروها در چارچوب قانون عمل کردهاند.
در این مواضع رسمی، اشارهای به جزئیات استفاده از سلاح گرم یا تعداد تلفات نشده است.
بخش ۷) تحلیل حقوقی عناصر حمله گسترده
شواهد و روایتهای مربوط به اصفهان چند مؤلفه کلیدی را برجسته میکند:
- استفاده از نیروی مرگبار علیه افراد غیرمسلح
- ایجاد مانع در امدادرسانی پزشکی
- محدودیت در تحویل پیکرها و گزارشهای دفنهای شبانه یا دستهجمعی
- ضربوشتم و محرومیت از درمان در بازداشت
در صورت اثبات گستردگی و سازمانیافتگی این رفتارها، این عناصر میتوانند در ارزیابی ماهیت و دامنه اقدامات صورتگرفته علیه جمعیت غیرنظامی نقش تعیینکننده داشته باشند.
بخش ۸) درخواست تحقیق مستقل و نقش هیئت حقیقتیاب
با توجه به مستندسازی کشتهشدن 201 نفر در استان اصفهان، شلیک مستقیم به معترضان غیرمسلح، گزارشهای مربوط به دفنهای پنهانی یا دستهجمعی در باغ رضوان، موارد تخلیه چشم و محرومیت بازداشتشدگان از درمان در زندان دستگرد، ضروری است هیئت حقیقتیاب تعیینشده از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، با دسترسی کامل به اسناد پزشکی قانونی، ثبتهای گورستانی، بازداشتگاهها و زنجیره فرماندهی نیروهای عملیاتی، نسبت به بررسی وقایع استان اصفهان اقدام کند.
بخش 10) فهرست اسامی تأییدشده جانباختگان استان اصفهان
بر اساس اسامی تأییدشدهای که تاکنون توسط خانوادههای جانباختگان و منابع نزدیک به آنان در اختیار ما قرار گرفته و با محل وقوع تطبیق داده شده است، کشتهشدن 201 نفر در استان اصفهان در جریان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ مستند شده است.
این اسامی شامل شهر اصفهان و شهرهای پیرامونی استان از جمله شاهینشهر، نجفآباد، زرینشهر، فولادشهر، فلاورجان، مبارکه، یزدانشهر، شهرضا، گلپایگان، نائین، همایونشهر و جونقان میباشد.
فرآیند جمعآوری، تطبیق و تأیید اسامی همچنان ادامه دارد و این فهرست نهایی محسوب نمیشود.
اسامی جانباختگان استان اصفهان
ضمیمه شماره ۱
اصفهان (مرکز استان)
- میلاد ایرانپور
- حسین ایرانپور
- مهدی فخاری
- امیررضا فتحیان
- مسیح شاهوردی
- مبین عاشوری
- محسن چیتساز
- علی استخری
- علیرضا خاربو
- زهره شماعیزاده
- زهرا باقری
- مرتضی شاهزیدی
- سامی سیف
- پوریا حمزهای
- پوریا دهقانی
- عباس امینزاده
- حسین براتی
- محمد کیانی
- حسین منجزی
- اصغر ناصری کریموند
- حمیدرضا همتی
- مهراد صادقی
- میلاد قاسمی
- حمید گنجی
- آریا حیدری
- مسعود فقیهزاده
- محمد توکی
- مونا حسینی
- محمد رنجبر
- محمد متین رنجکش
- حمیدرضا وطنجو
- آرمیا لاچیانی
- هاجر اسحاقی
- ابوالفضل بختیارپور
- احمد محمدپور
- اسماعیل بیگی
- علیمحمد صادقی
- اکبر جهانگیری
- امید حسنپور
- امیر رادمانمهر
- آرمان کلانتری
- محمد نعمتی
- بابک جعفری
- ابوالفضل رجایی
- ابوالفضل طاووسی
- بیتا اکبری
- محمدرضا بهمنی
- مجید شرفی
- پیمان براتی
- احسان خواجوی
- حمیدرضا سلیمیان
- دانیال زمانی
- محسن چگینی
- فیروز احمدی
- حنانه عزیزی
- روشنک مولایی
- رومینا مومنی
- بابک بیاتیان
- لیلا عظیمی
- محمد رجبی
- مهدی اسدی
- فرهاد فارسی
- میترا عباسیان
- نادر محمدی
- سروش اسحاقی
- احمدرضا محراببیک
- فرید سیفی
- محمود شیخیان
- محمد معصومی
- یوسف شجاعی
- مهرزاد بهداروند
- محمد مهدیزاده
- امیرعلی موذنی
- محمد پیرمرادیان
- محمد محمدی
- سروش خبازیان
- امین قریشی
- هومن کیانی
- صادق عسگری
- عادل مطلبنژاد
- عبدالله هادیزاده
- محسن عابدی
- مهدی حقدوست
- عرفان مومنی
- علی رمضانی
- علی قربانی
- علی محمودی
- احمدرضا رحیمی
- پرهام داوودی
- غزل جانقربان
- مجید هاشمی
- محمدرضا شاپوری
- مهدی چوقادی
- علی براتیان
- پارسا عنایتی
- مهدی سمنار
- میثم نوری
- نیما شفیعی
- هانیه نترسیا
- محمدصادق محرابی
- نیما کدخدایی
- رامین رئی
- رحمت جمالی
- افشین رضاییان
- حامد طالبی
- کوروش ضیایی
- ناصر توکلیان
- محمد پایمرد
- رسول صالحی
- فرشید مختاری
- ابوالفضل باجول
- مجتبی شهپری
- حمید مظاهری
- هادی هوایی
- علیرضا پهلوانی
- مجید سیاسی
- مهدی مصطفاییپور
- حسن قاسمی
- محسن احمدپور
- سیدحسین موسوی
- جواد رنجبر
- پویا قشقایی
- امیرعباس باغستانی
- عارفه بیگی
- محمدامین عقیلیزاده
- علیرضا بخشیزاده
- پوریا جهانگیری
- حسین رحیمی
- رستم مبارکآبادی
- عبدالله ادیبی
- سیدعلیرضا موسوی
- اسماعیل پناهی
- محمد اسدی
- میکائیل مصطفوی
- مجید اسماعیلی
- ملکه رضویان
- داوود سلطانی
- پژمان نیکبخت
- حمدالله سلیمیان
- حجت ملکی
- داوود فرقانی
- سروش صادقیزاده
شاهینشهر
- ابوالفضل شهری
- امید خرسند
- سجاد اکرمخان
نجفآباد
- مهدی اکبری
- آیدا رحیمی
- حسین جوزقیان
- محمود ملکی
- امیرحسین خدادادی
- مجتبی جوزی
- امید قاسمی نافچی
- رحیم حیدری
- محسن عباسی
- آیناز رحیمی
- مجید چترایی
زرینشهر
- محمدرضا رحیمی
- علی مهری
- فاطمه خدادادی
- مهدی طوقانی
- محمد رحیمی
- الهام طغیانی
- عبدالله ادیبی
- اسماعیل آهنگری
فولادشهر
- امیرمحمد حاتمی
- فواد صافی
- آرمین دهقانه
- مصطفی امیری
- شهرام سرلک
- رسول ضیایی
- یونس چراغی
- ابوالفضل موسویفر
- رضا کاووسی
- علی صالحپور
- سهیل کیخایی
- رضا طاهری
فلاورجان
- امیرحسین ابراهیمی
- پیمان هارون رشیدی
- علی یزدانی
- محمدرضا احمدی
- حمید میرلوحی
- فرزانه رهنما
- جبار غفارپور
مبارکه
- فرزاد طالبی
- میلاد نوری
یزدانشهر
- اسماعیل اصلانی
- رضا احمدی لر
- محمد سپیانی
- مهدی حسینی منجزی
شهرضا
- عباس گودرزی
- زهرا محمدی
- مهدی چقادی
گلپایگان
- مهدی صالحخان
نائین
- محمد خلیلی
- اشکان رستمی
- مهدی ابدالی
- ایمان نجارحسینی
همایونشهر
- اکبر جمشیدی
- حسام شومالی
- نادر کریمی
جونقان
- هادی قنبرپور
