شهادتنامهای از دلِ قیام دیماه ۱۴۰۴
تاریخِ سرکوب در ایران، همواره میان آمارهای خشک و بیانیههای رسمی گم شده است؛ اما حقیقتِ فاجعه را نه در اعداد، بلکه باید در “خونِ امانتیِ بر تنِ یک جوان” جستجو کرد. نامهای که پیشِ رو دارید، صدای بیواسطهی نسلی است که میان دودِ گاز اشکآور و شلیکِ گلولههای جنگی، نه تنها برای “آزادی”، بلکه برای دفاع از “جوهرِ انسانیت” ایستاد. این روایت، مستندی است بر نقض سیستماتیک حق حیات و هتک حرمتِ کرامت انسانی که فراتر از یک سرکوب نظامی، یک “جنایت علیه بشریت” در عریانترین شکل ممکن است.
این فقط یک نامه نیست بلکه شهادت نامه ای تاریخی از یک جوان معترض در قلب تهران است، با هم بخوانیم:
سلامی از دلِ روزهایی که نفسکشیدن در آنها خودش نوعی مقاومت است.میخواهم برایت از این مدت بنویسم؛ از شبهایی که دیگر شبِ معمولی نبودند و از روزهایی که بوی خون و مرگ میدادند. شبِ اول را هیچوقت فراموش نمیکنم؛ شبی که دو تن از دوستانم، یکی مجروح و یکی کشته شد. وقتی به خانه رسیدم، تمام بدنم غرق در خون بود؛ خونی که بخشی از آن از زخمهای خودم بود و بخش بزرگترش امانتی از تنِ دوستانی که دیگر نفس نمیکشیدند. از آن شب به بعد، خیابانها دیگر فقط خیابان نبودند؛ صحنهی تقابلِ مردمِ بیسلاح با استبدادی مسلح بودند. جوانان، با دستهای خالی و صداهایی که از خشم و امید میلرزید، ایستادند. ایستادند نه برای ویرانی، بلکه برای نفس کشیدن. اما پاسخ، گلوله بود و باتوم و تعقیبِ بیامان. جوانها یکییکی پرپر شدند؛ درست مثل شاخههایی که هنوز وقتِ شکوفه دادنشان نرسیده بود.در همان آشوب، چیزی بود که نمیگذاشت فروبپاشیم: همدلی و اتحاد مردم. میان دود و فریاد و هجوم، اگر کسی را میدیدی که از شدت گاز فلفل چشمهایش میسوخت، دستی پیدا میشد. یکی سیگار روشن میکرد و دودش را آرام به سمت صورتها فوت میکرد تا سوزش چشمها کمتر شود ویا روزنامه میسوزاندند؛یا در هنگام تعقیب و گریز در کوچه ها، درهای خانه ها و پارکینگ ها به سوی فراری ها باز میشد که مبادا به دست دژخیمان گرفتار شوند.کاری ساده، اما نجاتبخش. غریبهها به هم تکیه میدادند،و شجاعت دستبهدست میشد. اما شبِ دوم… شب دوم فرق داشت. انگار خیالشان راحت شده بود. انگار تصمیم گرفته بودند انسانیت را وسط خیابانها به مسلخ ببرند. خشونت، عریان و بیپرده، بینیاز از توجیه. خیابانها شاهد سر بریدنِ معنا بودند؛ نه فقط جانها، که کرامت، امنیت و حقِ نفس کشیدن. صدای شلیکها پیدرپی میآمد و فریادها کوتاهتر میشد. آن شب، مرگ با آرامش قدم میزد. روزها هم چیزی از شب کم نداشتند. در میدانها و چهارراهها، وقتی نیروهای سرکوبگر حضور داشتند، پیش از هر ضربهای، زبانشان فرود میآمد. فحاشیهای بسیار زشت، هتک حرمتِ آشکار، خطابکردن مردم با رکیکترین الفاظ؛ زن و مرد، پیر و جوان، بیهیچ مرزی. انگار تحقیر، بخشی از مأموریت بود. کلماتشان زخم میزد؛ زخمهایی که دیده نمیشد اما عمیقتر از باتوم مینشست. کرامت انسان را لگدمال میکردند تا پیش از شکستنِ بدن، روح را بشکنند. جوانها یکییکی پرپر شدند؛ جوانهایی که آرزوهایشان هنوز حتی فرصتِ بیان پیدا نکرده بود. مبارزه برای آزادی جرم شد و ایستادن هزینهای به قیمت جان گرفت. در این میان، قساوت و شقاوتِ نیروهای مزدور و سرکوبگر، عریانتر از همیشه خود را نشان داد. انگار مرز میان وظیفه و جنایت پاک شده بود. خودم هم زخمی شدم اما ماندن در خانه برایم ممکن نبود. با همان بدنِ زخمی دوباره رفتم. نه از سرِ قهرمانی، بلکه چون وقتی میبینی اینهمه جوان برای «زندگی» میایستند، عقبنشینی شبیه انکارِ خودت میشود ! اینجا استبداد فقط شلیک نمیکند؛ تحقیر میکند، فحش میدهد، میکوشد انسان را پیش از جانگرفتن، خرد کند. خیابانها پر از جوانانیست که با دست خالی ایستادند و با گلوله پاسخ گرفتند. ما را زدند، کشتند، ترساندند، اما عقب ننشستیم. شجاعت میان مردم میچرخد و مرگ هم نتوانسته آن را متوقف کند. این صدا از دلِ سرکوب میآید؛ صدای نسلی که فهمیده آزادی را نمیدهند، باید پس گرفت آنهم نه با دستان خالی بلکه این بار با آتش. به امید روزی که این نوشتهها، فقط خاطره باشند.
خونی که امانت است – مسئولیتی که جهانیست
روایتِ این جوان تهرانی، تنها یک خاطره شخصی نیست؛ بلکه «سندِ تضییعِ حقِ حیات» و کرامت انسانی است. خونی که او به امانت بر تن داشت، امروز به امانتی در دستان وجدان بیدار جهان و نهادهای بینالمللی تبدیل شده است. سکوت یا بی عملی در برابر این حجم از قساوت، نه تنها پشتکردن به مردم ایران، بلکه آسیب زدن به اعتبار تمامی ارزشهایی است که سازمان ملل بر پایه آنها بنا شده است.
این خونهای ریخته شده و این جانهای به لب رسیده، امروز مطالبهای جز «عدالت و حسابرسی» ندارند. جهان باید بداند که صیانت از کرامت انسانی در خیابانهای تهران، آزمونِ اصلی برای کارآمدیِ حقوق بینالملل در قرن حاضر است. هر لحظه تأخیر در واکنشِ اجرایی، به معنای اجازه دادن به استبداد برای لگدمال کردنِ بیشترِ انسانیت است.
نامه این معترض، تنها یک تصویر از شجاعت نیست، بلکه حاوی کدهایی حقوقی است که نشان میدهد رژیم نه تنها «حقوق بشر» بلکه «بنیادهای اخلاقی حقوق بینالملل» را به شکلی سیستماتیک نقض کرده است. برای تبدیل این «روایتِ انسانی» به یک «حرکتِ اجرایی»، باید محورهای زیر توسط مجامع جهانی به فوریت مورد اقدام قرار گیرند:
وظایف ارگانهای بینالمللی و محورهای حقوقی
۱. صیانت از «حق بر کرامت» و مقابله با شکنجه کلامی: نامه به صراحت از فحاشیهای رکیک و هتک حرمتِ همگانی (زن، مرد، پیر و جوان) پرده برمیدارد. این رفتارِ سازمانیافته، مصداق بارز «رفتارهای تحقیرآمیز و غیرانسانی» است که در کنوانسیونهای بینالمللی منع شده است. نهادهای حقوق بشری باید این «سیاستِ تحقیر» را به عنوان ابزاری برای درهمشکستنِ مقاومتِ مدنیِ یک ملت ثبت و محکوم کنند.
۲. بررسی قتلهای فراقضایی (Extrajudicial Killings): شلیک مستقیم به جوانان بیسلاح در شبهای اول و دوم قیام، نقض فاحش ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر است. شورای حقوق بشر سازمان ملل موظف است با استناد به این شهادتنامهها، کمیته حقیقتیاب را مأمور کند تا هویت ضاربان و فرماندهانی که دستور شلیکِ مستقیم در این نقاطِ پایتخت را صادر کردهاند، شناسایی نماید.
۳. ارجاع پرونده به دادگاههای بینالمللی و صلاحیت جهانی: وقتی دستگاه قضایی یک کشور به جای عدالت، به بازویِ سرکوب تبدیل میشود، وظیفه بر عهدهی جامعه جهانی است. ارگانهای بینالمللی باید با مستندسازیِ قساوتهای عریان (مانند آنچه در این نامه آمده)، پروندهی فرماندهان ارشد را به سمت دیوان کیفری بینالمللی (ICC) هدایت کنند. همچنین کشورهای عضو سازمان ملل باید با استفاده از اصل «صلاحیت جهانی»، حکم بازداشت بینالمللی برای مسئولانِ این جنایات صادر کنند تا «مصونیت از مجازات» در هم شکسته شود.
۴. بازخواست دیپلماتیک بابت «جنایت علیه بشریت»: قساوتِ بیمرز و کشتارِ سیستماتیکِ جوانان، فراتر از نقضِ سادهی حقوق بشر و مصداق «جنایت علیه بشریت» است. سازمان ملل متحد باید به جای عادیسازی روابط، اعتبارِ منشور خود را با اخراجِ نمایندگانِ رژیمی که کرامت انسان را در خیابانها لگدمال میکند، بازپس بگیرد.