اعدام، شکنجه و فراموشی

مقدمه

در میان غبارِ تبعیض و تاریکیِ سانسور، آمار گاهی بلندتر از هر فریادی سخن می‌گوید. آنچه در استان سیستان و بلوچستان بر مردم بلوچ می‌گذرد، دیگر در محدوده روایت‌های شفاهی و گزارش‌های پراکنده نمی‌گنجد. این جدول نه صرفاً مجموعه‌ای از اسامی و تاریخ‌ها، بلکه سندی زنده از روند سیستماتیک سرکوب، اعدام، بی‌عدالتی، و حذف فیزیکی یک قوم است.
اعدام‌هایی که بی‌دادگاه، بی‌اطلاع‌رسانی و اغلب بدون حق دفاع صورت گرفته‌اند؛ بازداشت‌هایی که کودکان، مردان و زنان را در خود گرفته‌اند؛ و مرگ‌هایی که نه با گلوله، بلکه با شکنجه، بیماری و رهاشدگی در سلول‌ها رخ داده‌اند.

این گزارش آماری،  که فقط بخشی از اطلاعات قابل دسترسی ماست که چشم‌ها را ناگزیر به دیدن حقیقتی می‌کند که سال‌هاست انکار شده است.

اعدام‌های ثبت‌شده: حذف فیزیکی به‌مثابه راهکار حکومتی

اعدام بلوچ‌ها نه حاصل دادرسی، که ابزاری برای ترساندن و کنترل سیاسی و مذهبی در یک منطقه سرکوب‌شده است. اغلب این اعدام‌ها با اتهامات مرتبط با مواد مخدر صورت گرفته‌اند؛ اما هیچ سازوکار شفاف و بی‌طرفی برای اثبات یا حتی دفاع از متهمان وجود نداشته است. سن پایین، نبود وکیل مستقل، محرومیت از تماس و فشار بر خانواده‌ها، از مؤلفه‌های تکرارشونده در این فاجعه انسانی‌ست. جدول زیر تنها بخشی از این جنایات خاموش را نشان می‌دهد.

جدول ۱: نمونه‌هایی از اعدام و صدور احکام اعدام ‌ افراد بلوچ در زندان‌های ایران

بازداشت‌های گروهی و دسته‌جمعی: سیاست ارعاب از طریق زندان

بازداشت‌های گسترده در بلوچستان نه بر مبنای جرم، بلکه بر اساس هویت، عقیده و اعتراض صورت می‌گیرد. در موارد زیادی افراد حتی نمی‌دانند به چه اتهامی بازداشت شده‌اند، کودکان در میان دستگیرشدگان‌اند و خانواده‌ها از سرنوشت عزیزانشان بی‌خبر می‌مانند. این جدول تصویری گویا از موج فله‌ای بازداشت‌ها در سال‌های اخیر است؛ آماری که نشان می‌دهد نظام سیاسی چگونه برای خاموش کردن صدای یک قوم، به ابزاری کور و بی‌مرز متوسل شده است.

جدول ۲: نمونه‌هایی از بازداشت‌های گسترده بلوچ‌ها توسط نیروهای امنیتی ایران

مرگ در زندان: از شکنجه تا محرومیت عمدی از درمان

مرگ‌هایی که در زندان‌های ایران رخ می‌دهند، اغلب مرگ‌های تدریجی‌اند. نبود درمان، رها شدن بیماران در سلول، ضرب‌وشتم، شکنجه‌های مستمر و انتقال‌نیافتن به مراکز درمانی، جان انسان‌ها را در سکوت می‌گیرند. بسیاری از این قربانیان اصلاً محکوم به اعدام نبودند، اما سیستم زندان به‌گونه‌ای عمل کرده که آنان را به کام مرگ کشانده است. این جدول شرح مختصری‌ست از مرگ‌های خاموش اما کاملاً قابل پیشگیری.

جدول 3: نمونه‌هایی از مرگ‌ افراد بلوچ در زندان‌های ایران

اعدام‌های زندانیان بلوچ در ماه‌های اخیر

اعدام‌ها در سیستان و بلوچستان شکلی سازمان‌یافته و هولناک به خود گرفته‌اند؛
اغلب این اعدام‌ها در خفا، بدون اطلاع خانواده‌ها، و بر پایه‌ی اعترافاتی که تحت شکنجه اخذ شده‌اند صورت می‌گیرند.
قربانیان شامل جوانانی بدون سابقه‌ی کیفری، فعالان مذهبی، و شهروندانی هستند که در محاکمات ناعادلانه به اتهامات مربوط به مواد مخدر یا اقدامات سیاسی محکوم شده‌اند.در بسیاری از موارد، خانواده‌ها تنها با تحویل جسد عزیزان خود مواجه می‌شوند، بدون هیچ توضیحی، بدون اطلاع از روند دادرسی، و بدون اجازه‌ی وداع.

جدول ۴ – اعدام‌های اخیر زندانیان بلوچ (۱۴۰۲–۱۴۰۳)

جدول زیر، شماری از اعدام‌های مستند شده‌ی زندانیان بلوچ در فاصله‌ی اواخر سال ۱۴۰۲ تا بهار ۱۴۰۳ را نشان می‌دهد:

نتیجه‌گیری و فراخوان

اعدام، بازداشت و مرگ در زندان این سه‌گانه‌ی تاریک، امروز برای مردم بلوچ نه استثنا، که الگویی سیستماتیک از سرکوب و انکار حقوق انسانی‌ست. هر نام در این جدول، گواهی‌ست بر یک جنایت بی‌پاسخ‌مانده، و هر عدد، نشانی از انسانی‌ست که می‌توانست هنوز زنده باشد.
ما با صدایی واحد و بر پایه شواهد مستند، این فراخوان را خطاب به سازمان ملل متحد، شورای حقوق بشر، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، سازمان عفو بین‌الملل، و سایر نهادهای مدافع حقوق بشر در جهان اعلام می‌کنیم:

• خواهان توقف فوری اعدام‌های فراقانونی و شتاب‌زده در استان سیستان و بلوچستان هستیم
• خواستار دسترسی فوری و بی‌قید و شرط ناظران بین‌المللی به زندان‌های این استان و تشکیل کمیته حقیقت‌یاب در مورد شکنجه، مرگ‌های مشکوک و بازداشت‌های خودسرانه‌ایم
•  خواهان پیگیری قضائی مقاماتی هستیم که با صدور احکام مرگ و اعمال شکنجه، به‌طور مستقیم در این جنایات نقش داشته‌اند
• خواهان آنیم که فریاد خانواده‌های دردمند بلوچ، در گزارش‌ها و بیانیه‌های رسمی شما بازتاب یابد و به سکوت جهانی پایان داده شود

در برابر جنایاتی که با اعداد و جداول روایت شده‌اند، دیگر جایی برای تردید یا تأخیر نیست. این صدا، صدای انسان‌هایی‌ست که در سایه‌ سانسور و تبعیض جان می‌سپارند.
امروز، وجدان جهانی باید تصمیم بگیرد: یا در کنار ستم‌دیدگان بایستد، یا شاهد گسترش جنایتی باشد که پیشاپیش ثبت شده است.