همزمان با سرکوب گسترده قیام سراسری ۱۴۰۴، مجموعهای از شهادتهای میدانی، شواهد پزشکی و اطلاعات محلی از شهرهای مختلف ایران، از شکلگیری الگویی منسجم برای کشتار پنهانی معترضان، حذف مجروحان، و دفن مخفیانه اجساد در گورهای جمعی پرده برمیدارد. این الگو به شلیک مستقیم به معترضان در خیابانها محدود نمانده و با انتقال مجروحان به سردخانهها، جلوگیری عامدانه از درمان، دفن شبانه بدون اطلاع خانوادهها، و تحمیل روایتهای جعلی، به مرحلهای فراتر از سرکوب خیابانی وارد شده است.
بررسی روایتها از شهرهای مختلف ایران، از جمله مشهد، بابل و آمل، نشان میدهد که کشتار معترضان و دفن پنهانی اجساد نه حاصل تصمیمهای پراکنده محلی، بلکه نتیجه صدور دستور کشتار و حذف پنهانی معترضان از سطوح عالی حاکمیت است؛ دستوری که اجرای آن، از منظر ساختار قدرت در ایران، بدون نقش و مسئولیت مستقیم علی خامنهای و غلامحسین محسنیاژهای ناممکن بوده است.
مشهد؛ کانون دفنهای دستهجمعی و حذف پنهانی اجساد
روایتهای میدانی از مشهد نشان میدهد این شهر به یکی از اصلیترین کانونهای دفن پنهانی و حذف سازمانیافته اجساد معترضان در قیام سراسری ۱۴۰۴ تبدیل شده است. شهادتهای شاهدان محلی، اطلاعات کادر درمان و نشانههای غیرعادی در روند تحویل پیکرها، همگی از اجرای عملیاتی هماهنگ برای پنهانسازی ابعاد واقعی کشتار حکایت دارد.
دفن شبانه و گورهای جمعی در آرامستان بهشت رضوان
بر اساس شهادت منابع مطلع، در آرامستان بهشت رضوان مشهد گودالهایی عمیق برای دفن دستهجمعی اجساد حفر شده است. به گفته این منابع، حدود هزار پیکر از کشتهشدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، بدون اطلاعرسانی عمومی، بدون ثبت رسمی، و خارج از هرگونه تشریفات قانونی، بهصورت شبانه در این آرامستان دفن شدهاند. این دفنها عمدتاً در ساعات پایانی شب انجام شده و خانوادهها از محل دفن فرزندان خود بیاطلاع نگه داشته شدهاند.
در یکی از موارد گزارششده، پیکر یک معترض در نیشابور دفن شده بود. خانوادهای که برای انتقال و بررسی محل دفن اقدام کرده بودند، هنگام نبش قبر متوجه شدند چند جسد دیگر نیز بهطور همزمان روی همان قبر دفن شدهاند؛ شواهدی روشن از دفنهای دستهجمعی و تلاش برای محو آثار کشتار.
بیمارستان فارابی؛ حلقه پنهانسازی پیش از دفن
اطلاعات دریافتی از بیمارستان فارابی مشهد نشان میدهد تنها در یک روز، بیش از هزار امضای تحویل پیکر ثبت شده است؛ رقمی که در غیاب هرگونه اعلام رسمی، از حجم گسترده جانباختگان و مدیریت پنهانی اجساد پیش از دفن حکایت دارد.
همچنین، یک سنگتراش محلی تأیید کرده که سفارش ساخت ۱۴۸ سنگ قبر را دریافت کرده که همگی متعلق به دختران و پسرانی با سنین ۱۶ تا ۲۳ سال بودهاند. منابع محلی تأکید میکنند این ارقام تنها بخشی از واقعیت را بازتاب میدهد و شمار واقعی قربانیان بهدلیل دفنهای مخفیانه و حذف اسناد، همچنان نامعلوم است.
شواهد پزشکی از انتقال زندهها به سردخانه
شواهد تصویری نشان میدهد پیکرهایی با لوله تنفسی، سوند ادراری، الکترود مانیتورینگ قلب و تجهیزات درمانی فعال به سردخانه منتقل شدهاند؛ امری که نشان میدهد افراد در زمان انتقال، زنده یا در وضعیت ناپایدار پزشکی بودهاند. انتقال پیکرها با این وضعیت، نشانهای جدی از حذف فیزیکی مجروحان و بیماران در وضعیت ناپایدار و جلوگیری عامدانه از ثبت رسمی مرگ است.
یادداشت احراز هویت: بهدلیل دفنهای پنهانی، عدم ثبت رسمی مرگها و جلوگیری از دسترسی خانوادهها به اطلاعات، تاکنون امکان گردآوری فهرست کامل و قابل اتکای اسامی جانباختگان فراهم نشده است. منابع محلی تأکید میکنند شمار زیادی از قربانیان بدون ثبت نام و نشان دفن شدهاند و فرآیند احراز هویت آنان همچنان با موانع امنیتی مواجه است.
بابل؛ حذف مجروحان و مرگ تحمیلی در سردخانه گلهمحله
روایتهای میدانی از بابل نشان میدهد سردخانه شهری به محلی برای مرگ تحمیلی مجروحان، حذف شاهدان زنده و جلوگیری از افشای ابعاد واقعی کشتار تبدیل شده است.
سردخانه گلهمحله؛ انتقال زندهها برای مرگ تدریجی
بر اساس شهادت یک شهروند، خانوادهای در سردخانه گلهمحله با پیکری مواجه شدند که دارای علائم حیات بود. درخواست انتقال فوری به درمانگاه با تهدید رد شد. به گفته شاهد، مأموران اعلام کردند:
«دستور داریم همه کسانی که به اینجا منتقل شدهاند، حتی اگر زنده یا مجروح باشند، همانجا بمانند تا بمیرند.»
کنترل مراکز درمانی و جلوگیری از درمان
شهادتها حاکی از کنترل امنیتی مراکز درمانی و منع کادر درمان از پذیرش مجروحان است. در شامگاه ۱۹ دیماه ۱۴۰۴، سردخانهها پر شده و تخلیه شبانه و پنهانی اجساد انجام شده است.
یادداشت احراز هویت: بهدلیل دفنهای پنهانی و فشارهای امنیتی، فهرست کامل اسامی جانباختگان بابل قابل احراز عمومی نیست و شمار قابل توجهی بدون ثبت رسمی دفن شدهاند.
آمل؛ شلیک تیر خلاص به مجروحان در صحنه اعتراض
شهادتهای مستقیم از آمل نشان میدهد نیروهای مسلح در شبهای اوج اعتراضات، بهطور هدفمند اقدام به شلیک تیر خلاص به معترضان زخمی و نیمهجان کردهاند. یک شاهد میگوید:
«با چشمهای خودم دیدم که مأموران به مجروحانی که تکان میخوردند یا ناله میکردند، از فاصله نزدیک تیر خلاص زدند.»
شواهد پیکرهای تحویلشده نیز آثار شلیک نزدیک به نقاط حیاتی را تأیید میکند.
یادداشت احراز هویت: بهدلیل تضمین مرگ در محل و دفنهای پنهانی، احراز اسامی کامل قربانیان آمل با موانع جدی مواجه است.
تحریف روایت و فشار بر خانوادهها
تحویل پیکرها در موارد متعدد مشروط به امضای اعترافنامههای اجباری بوده است. خانوادههایی که امضا نکردهاند، با عدم تحویل پیکر مواجه شدهاند. همچنین مطالبه مبالغی تحت عنوان «هزینه گلوله» گزارش شده که نقض آشکار کرامت انسانی است.
شواهد پزشکی؛ حذف بیماران در وضعیت درمانی فعال
انتقال بیماران با تجهیزات فعال به سردخانه، طبق استانداردهای پزشکی غیرقانونی است و مصداق قطع عامدانه روند درمان و حذف فیزیکی بیمار محسوب میشود. تکرار این الگو در چند شهر، از ماهیت سیستماتیک جنایت حکایت دارد.
تحلیل حقوقی؛ جنایت علیه بشریت و ناپدیدسازی قهری
کشتار معترضان غیرمسلح، شلیک تیر خلاص، محرومسازی از درمان، دفنهای جمعی و مخفیانه، و ممانعت از اطلاع خانوادهها، مصداق نقض حق حیات، ناپدیدسازی قهری و جنایت علیه بشریت است. شباهت روشها و گستره جغرافیایی اقدامات، مسئولیت سلسلهمراتب عالی حاکمیت را برجسته میکند.
جمعبندی
قیام سراسری ۱۴۰۴ با سیاستی عامدانه برای کشتار پنهانی، حذف مجروحان، دفن جمعی و نابودی شواهد پاسخ داده شد. شهادتها و شواهد پزشکی نشان میدهد مسئولیت این سازوکار متوجه بالاترین سطوح قدرت است. بسیاری از قربانیان هنوز بدون نام و نشان در گورهای پنهانیاند و خانوادهها از حق دانستن حقیقت محروم ماندهاند.
